Simplex, Duplex i Semiduplex
SIMPLEX — jedna częstotliwość
Kanał simplexowy = 1 częstotliwość
- ta sama do nadawania,
- ta sama do odbioru.
Jak wygląda rozmowa?
- jedna stacja mówi,
- druga słucha,
- potem zamiana ról.
Czyli: łączność naprzemienna (jak walkie-talkie).
Z kim można rozmawiać?
- statek ↔ statek
- statek ↔ jacht
- statek ↔ port
- statek ↔ stacja brzegowa
z każdym, kto jest na tym kanale.
DUPLEX — dwie częstotliwości
- jedna do nadawania,
- druga do odbioru.
Jak wygląda rozmowa?
można mówić i słuchać jednocześnie.
Klasyczny przykład: telefon.
ALE bardzo ważne ograniczenie
Na morskim VHF: duplex działa TYLKO w relacji statek ↔ stacja brzegowa.
Dlaczego?
- stacja brzegowa ma specjalny radiotelefon,
- na tym samym kanale:
- statek nadaje na A, odbiera na B,
- stacja brzegowa nadaje na B, odbiera na A,
- jacht nie może zmienić tego „odwrócenia".
Dlatego: ❌ statek ↔ statek na duplexie — niemożliwe
SEMIDUPLEX — to, co faktycznie masz na jachcie
Twoje radio jachtowe (VHF klasy D):
- nie potrafi jednocześnie nadawać i odbierać,
- w danej chwili jest albo nadajnikiem, albo odbiornikiem.
Czyli nawet jeśli:
- kanał jest duplexowy,
- to Ty: rozmawiasz naprzemiennie.
To się nazywa: SEMIDUPLEX
Na jachcie rozmowa ze stacją brzegową na kanale duplexowym odbywa się w trybie semiduplex. Typowe radio VHF na jachcie nie potrafi jednocześnie nadawać i odbierać, więc jest simplexowe. A stacja brzegowa jest duplexowa bo ma lepsze radio. Dlatego lecimy na semiduplex.
Porównanie trybów
| Typ | Ile częstotliwości | Czy jednocześnie? | Typowa sytuacja | | :-- | :----------------- | :---------------- | :-------------- | | Simplex | 1 | Nie | statek ↔ statek | | Duplex | 2 | Tak | telefon, stacja brzegowa | | Semiduplex | 2 (kanał) | Nie (radio) | jacht ↔ stacja brzegowa |
Zasada nadrzędna (najpierw to)
Kanał 16 — „UWAGA, RADIO" (Najważniejszy kanał w ogóle)
Do czego:
- nasłuch w drodze (obowiązkowo),
- wywoławczy (krótko),
- DISTRESS / MAYDAY.
Reguła:
- wywołujesz na 16,
- natychmiast schodzisz na roboczy,
- WYJĄTEK: zagrożenie życia → całość na 16.
16 = bezpieczeństwo życia
Kanał 70 — „DSC, nie mów"
Do czego:
- tylko DSC (cyfrowe wywołania).
Czego NIE robi:
- ❌ brak fonii,
- ❌ nie da się „gadać",
- ❌ często nie da się go nawet ręcznie ustawić.
70 = tylko cyfry, zero głosu
Kanały 15 i 17 — „pokład–pokład"
Do czego:
- łączność wewnętrzna na jednostce,
- komendy manewrowe,
- praca na większych statkach.
15 / 17 = radio zamiast krzyku
Kanały 75 i 76 — „nie dotykaj"
Dlaczego:
- leżą tuż obok 16,
- mogą zakłócać łączność alarmową.
Zasada: 👉 75 / 76 = ochronne dla 16 → NIE UŻYWAMY
Kanał 06 — „ratownicy"
Do czego:
- SAR (Search and Rescue),
- służby ratownicze,
- akcje poszukiwawcze.
06 = służby SAR
Kanał 13 — „mostek–mostek"
Do czego:
- Bridge to Bridge,
- ustalanie manewrów:
- mijanie,
- wyprzedzanie,
- sytuacje kolizyjne.
Używany głównie przez:
- statki zawodowe,
- duże jednostki.
13 = dogadanie manewru
Kanały 08, 72, 77 — „pogaduchy"
Do czego:
- rozmowy między jachtami,
- umawianie się,
- sprawy nieoficjalne.
08 / 72 / 77 = jacht–jacht
Całość w jednym „obrazie w głowie"
- 16 → życie
- 70 → DSC
- 13 → manewry
- 06 → SAR
- 15 / 17 → pokład
- 75 / 76 → nie ruszać
- 08 / 72 / 77 → rozmowy
Kanał 16 służy do nasłuchu i łączności w niebezpieczeństwie, a pozostałe kanały mają ściśle określone, wyspecjalizowane funkcje.
USA i Kanada mają własny plan kanałów
- wpływasz na wody USA/Kanady → przełączasz radio na USA/Canada,
- używanie tych ustawień poza tym obszarem jest zabronione.
To jest wymóg prawny, nie opcja.
Główna różnica: duplex → simplex
W planie amerykańskim: część kanałów duplexowych została „rozbita" na simpleksowe.
- zamiast jednego kanału duplex (TX + RX),
- masz dwa osobne kanały simplex.
Litera „A" = wersja amerykańska
Przykład, który MUSISZ kojarzyć:
- 25 (INT) → kanał duplexowy,
- 25 i 25A (USA) → dwa kanały simplexowe.
„A" = amerykański simplex
Nie zmienia się:
- numer „25",
- tylko sposób pracy kanału.
