Zwykła rozmowa statku z lądem, na przykład telefon do armatora, agenta albo rodziny, nie odbywa się „bezpośrednio” przez radio. Pośredniczy w niej stacja nadbrzeżna, która prowadzi korespondencję, ogłasza wykaz oczekujących rozmów i rozlicza opłaty. Ten materiał wyjaśnia, czym jest łączność publiczna, kto decyduje o przebiegu rozmowy ze stacją nadbrzeżną, jak działa traffic list, jak statek łączy się z abonentem sieci lądowej i z czego składa się opłata za taką rozmowę. To dziesięć zagadnień, o które pyta egzamin SRC. Ogólne zasady łączności rutynowej znasz z materiału wprowadzającego (Ogólne zasady łączności VHF), a formę wywołania głosem z materiału o fonii (Wywołanie i odpowiedź fonią - forma, powtórzenia, OVER/OUT), więc tutaj ich nie powtarzamy.

Łączność publiczna

Łączność publiczna (korespondencja publiczna) to w ujęciu egzaminacyjnym łączność między stacją statkową a stacją nadbrzeżną prowadzona w zwykłych sprawach: prywatnych, handlowych, organizacyjnych. Stacja nadbrzeżna świadczy tu usługę podobną do operatora telekomunikacyjnego - przyjmuje korespondencję od statków i przekazuje ją dalej.

Kluczowe słowo to „publiczna”. Chodzi o usługę udostępnioną ogółowi użytkowników, a nie o komunikaty służące bezpieczeństwu. Dlatego łączność publiczna stoi najniżej w hierarchii pierwszeństwa łączności: ustępuje łączności w niebezpieczeństwie, łączności pilnej i łączności dotyczącej bezpieczeństwa.

Na egzaminie łatwo pomylić łączność publiczną z innymi kategoriami, bo każda z nich może dotyczyć rozmowy statku z lądem. Pomaga pytanie: w jakim celu prowadzi się tę łączność?

  • Prośba o poradę medyczną to sprawa dotycząca zdrowia osoby na pokładzie. Należy do łączności pilnej (PAN PAN), a nie do zwykłej korespondencji. Szczegóły są w materiale URGENCY - PAN PAN (DSC i fonia).
  • Przekazywanie ostrzeżeń, na przykład nawigacyjnych czy meteorologicznych, to łączność dotycząca bezpieczeństwa (SECURITE). Szczegóły są w materiale SAFETY - SECURITE (DSC i fonia).
  • Zwykła wymiana informacji między statkiem a stacją nadbrzeżną to właśnie łączność publiczna.

Kolejność kategorii omawia materiał Pierwszeństwo łączności - Priorytety komunikatów. Tu wystarczy reguła: łączność publiczna nie ma charakteru ratunkowego ani ostrzegawczego, a jej typową parą rozmówców są stacja statkowa i stacja nadbrzeżna.

Stacja otwarta

Nie każda stacja statkowa musi świadczyć płatne usługi łączności publicznej. Stację statkową, która może prowadzić komercyjną łączność publiczną, czyli na przykład płatne rozmowy z abonentami sieci lądowej za pośrednictwem stacji nadbrzeżnej, nazywa się stacją statkową otwartą dla korespondencji publicznej.

To stały termin, a nie opis własnymi słowami. Nazwy brzmiące podobnie i „logicznie”, takie jak stacja komercyjna czy stacja usługowa, nie są terminami używanymi w przepisach radiokomunikacyjnych. Na egzaminie wybierasz więc nazwę zawierającą sformułowanie „otwarta dla korespondencji publicznej”, nawet jeśli inne warianty wydają się krótsze albo bardziej potoczne.

Rola stacji

W łączności między stacją statkową a stacją nadbrzeżną o przebiegu korespondencji decyduje stacja nadbrzeżna. To ona przyjmuje wywołanie, wskazuje kanał roboczy, ustala kolejność obsługi statków i kontroluje wymianę korespondencji. Statek zgłasza się do stacji nadbrzeżnej i dostosowuje do jej poleceń.

Powód jest praktyczny. Stacja nadbrzeżna obsługuje jednocześnie wiele jednostek i dysponuje własnymi kanałami. Gdyby każdy statek sam ustalał kanał i kolejność, rozmowy nakładałyby się na siebie. Tę samą logikę znasz z wywołania DSC: statek wywołujący stację nadbrzeżną nie narzuca jej kanału roboczego (szczegóły w materiale Wywołanie rutynowe (publiczne) DSC).

Na egzaminie uważaj na dwa dystraktory:

  • Stacja statkowa inicjuje kontakt, ale nie kieruje przebiegiem korespondencji ze stacją nadbrzeżną.
  • RCC (ośrodek koordynacji ratownictwa) kieruje akcjami poszukiwawczo-ratowniczymi i łącznością w niebezpieczeństwie. Zwykła korespondencja publiczna nie jest jego zadaniem. Rolę RCC omawia materiał RCC, RSC, OSC, CRS - kto kieruje akcją SAR.

Traffic list

Wykaz korespondencji (ang. traffic list) to lista statków, dla których stacja nadbrzeżna ma oczekującą korespondencję, na przykład rozmowę albo wiadomość z lądu. Zamiast wywoływać każdy statek osobno, stacja nadbrzeżna odczytuje taki wykaz w określonych porach, a statki go nasłuchują.

Wykaz korespondencji nadaje stacja nadbrzeżna. Wynika to z jej roli: to ona pośredniczy między lądem a statkami, więc to u niej gromadzi się korespondencja czekająca na odbiorców na morzu.

Rola stacji statkowej jest odwrotna. Statek nie nadaje wykazu, tylko go słucha. Jeśli usłyszy w nim swoją nazwę lub sygnał wywoławczy, powinien możliwie szybko zgłosić się do stacji nadbrzeżnej, żeby odebrać czekającą korespondencję.

RCC również nie nadaje wykazu korespondencji. Traffic list dotyczy zwykłej korespondencji publicznej, a nie koordynacji akcji ratowniczej.

Sieć lądowa

Abonent telekomunikacyjnej sieci lądowej to po prostu ktoś z telefonem na lądzie: stacjonarnym albo komórkowym. Radiotelefon VHF na statku nie ma bezpośredniego dostępu do tej sieci. Potrzebny jest pośrednik, który połączy świat radia morskiego z siecią telefoniczną.

Tym pośrednikiem jest stacja nadbrzeżna. Statek nawiązuje z nią łączność radiową, a stacja nadbrzeżna zestawia połączenie z abonentem lądowym i spina oba odcinki w jedną rozmowę.

Na egzaminie odrzucasz dwa pozornie sensowne warianty:

  • Połączenie bezpośrednio przez sieć lądową - statek nie jest częścią tej sieci, więc nie ma jak połączyć się z nią bez stacji nadbrzeżnej.
  • Pośrednictwo innej, większej stacji statkowej - wielkość statku ani jego wyposażenie nie czynią z niego pośrednika w łączności publicznej. Zestawianie połączeń z siecią lądową to zadanie stacji nadbrzeżnej.

Kanał rozmowy

Rozmowę z abonentem sieci lądowej prowadzi się na kanale wskazanym przez stację nadbrzeżną. To bezpośrednia konsekwencja zasady z sekcji „Rola stacji”: stacja nadbrzeżna dysponuje swoimi kanałami roboczymi i sama wybiera, na którym z nich zestawi połączenie. Statek przechodzi na ten kanał i czeka na nim na połączenie.

Na egzaminie pojawiają się tu konkretne numery kanałów, które warto umieć odrzucić:

  • Kanał 16 służy do wywołania i do łączności w niebezpieczeństwie, pilnej i dotyczącej bezpieczeństwa. Może być miejscem pierwszego kontaktu, ale nie prowadzi się na nim rozmowy telefonicznej. Po nawiązaniu kontaktu ruch przenosi się na kanał roboczy (forma wywołania na kanale 16 jest w materiale Wywołanie i odpowiedź fonią - forma, powtórzenia, OVER/OUT).
  • Kanał 13 kojarzy się z łącznością między statkami w sprawach bezpieczeństwa żeglugi, a nie z połączeniami do sieci lądowej.

Reguła do zapamiętania: w pytaniu o kanał rozmowy z siecią lądową nie szukasz konkretnego numeru, tylko tego, kto wyznacza kanał. Wyznacza go stacja nadbrzeżna.

Opłaty radiowe

Rozmowa z abonentem sieci lądowej jest usługą płatną. W rozliczeniu biorą udział trzy strony: stacja statkowa (i jej armator), stacja nadbrzeżna, która pośredniczyła w połączeniu, oraz przedsiębiorstwo, które rozlicza rachunki radiokomunikacyjne statku. Egzamin sprawdza, kto reguluje opłaty, z jakich składników się one składają i od czego zależy ich wysokość.

QRC i AAIC

Statek nie płaci za każdą rozmowę bezpośrednio stacji nadbrzeżnej, zwłaszcza zagranicznej. Rozliczenia prowadzi wyznaczony pośrednik: przedsiębiorstwo rozliczające rachunki radiokomunikacyjne stacji statkowej. W materiałach egzaminacyjnych oznacza się je skrótem QRC, a kod identyfikujący takie przedsiębiorstwo to AAIC (Accounting Authority Identification Code).

Dwie egzaminacyjne konsekwencje:

  • Kto reguluje opłaty? Opłaty za łączność z siecią lądową reguluje QRC, czyli przedsiębiorstwo rozliczające. Właściciel jednostki ostatecznie ponosi koszt, ale nie rozlicza się bezpośrednio z każdą stacją nadbrzeżną. Operator radiowy obsługuje radiotelefon i prowadzi rozmowę, ale nie jest stroną rozliczeń.
  • Jak stacja nadbrzeżna pyta o rozliczającego? AAIC (Accounting Authority Identification Code) to kod, którego stacja nadbrzeżna używa, gdy pyta, które przedsiębiorstwo rozlicza rachunki stacji statkowej. QRC oznacza to przedsiębiorstwo rozliczające. QRJ jest kodem Q i nie służy do pytania o przedsiębiorstwo rozliczające. QTH to pytanie o pozycję stacji (omawia go materiał Wywołanie i odpowiedź fonią - forma, powtórzenia, OVER/OUT).

Składniki opłaty

Opłata za rozmowę radiotelefoniczną z siecią lądową nie jest jedną kwotą „za radio”. Składa się z kilku stawek, które odpowiadają kolejnym odcinkom drogi połączenia. Na egzaminie kluczowa jest stawka nadbrzeżna CC (Coast Charge) - należność stacji nadbrzeżnej za pośredniczenie w łączności ze statkiem.

W materiałach egzaminacyjnych obok stawki nadbrzeżnej wymienia się jeszcze stawkę pokładową SC (Ship Charge) i stawkę lądową LL (Land Line). Razem opisują one całą drogę rozmowy: statek, stację nadbrzeżną i sieć lądową.

Dystraktory w tym pytaniu podsuwają stawki spoza radiokomunikacji. Opłata pilotowa dotyczy usług pilotażu, a opłata portowa korzystania z portu. Żadna z nich nie jest składnikiem opłaty za rozmowę radiotelefoniczną. Wskazówka: szukaj stawki związanej ze stacją nadbrzeżną, bo to ona pośredniczy w połączeniu.

Zależność opłaty

Wysokość opłaty za przeprowadzoną rozmowę radiotelefoniczną zależy przede wszystkim od czasu trwania rozmowy. Działa to podobnie jak w zwykłej telefonii: im dłużej rozmawiasz, tym więcej płacisz.

Dwa dystraktory warto rozumieć, a nie tylko zapamiętać:

  • QRC wskazuje, kto rozlicza opłatę, a nie ile ona wynosi. Przedsiębiorstwo rozliczające przyjmuje należność, ale samo nie jest czynnikiem, od którego zależy kwota.
  • Rodzaj jednostki pływającej nie jest czynnikiem, od którego egzamin uzależnia wysokość opłaty. Opłata dotyczy usługi łączności, a nie typu statku, z którego się dzwoni.

Poza zakresem

Ten materiał celowo nie omawia kilku bliskich tematów, żeby nie dublować innych lekcji:

Obsługi konkretnego radiotelefonu (menu, przyciski) i angielskich zwrotów SMCP też tu nie ma - mają własne bloki kursu.

Co zapamiętać

  • Łączność publiczna to zwykła korespondencja między stacją statkową a stacją nadbrzeżną. Porada medyczna to łączność pilna, a ostrzeżenia to łączność dotycząca bezpieczeństwa.
  • Statek, który może prowadzić płatną łączność publiczną, to stacja statkowa otwarta dla korespondencji publicznej. Nazwy „komercyjna” czy „usługowa” nie są terminami.
  • O przebiegu korespondencji ze stacją nadbrzeżną decyduje stacja nadbrzeżna - nie statek i nie RCC.
  • Traffic list (wykaz korespondencji) nadaje stacja nadbrzeżna. Statek go słucha i zgłasza się, gdy usłyszy swoją nazwę.
  • Z abonentem sieci lądowej statek łączy się za pośrednictwem stacji nadbrzeżnej - nie bezpośrednio i nie przez inny statek.
  • Rozmowę z siecią lądową prowadzi się na kanale wskazanym przez stację nadbrzeżną. Kanał 16 służy do wywołania, a kanał 13 do innych celów.
  • Opłaty reguluje przedsiębiorstwo rozliczające QRC. Pytając statek o to przedsiębiorstwo, stacja nadbrzeżna używa skrótu AAIC.
  • Opłata za rozmowę obejmuje stawkę nadbrzeżną CC. Opłaty pilotowa i portowa nie mają z nią związku.
  • Wysokość opłaty zależy od czasu trwania rozmowy - nie od QRC i nie od rodzaju jednostki.