Ten materiał to drugi egzaminacyjny zestaw zwrotów angielskich po wprowadzeniu do SMCP. Poprzedni zestaw, Distress / urgency - zwroty SMCP, dotyczył sytuacji zagrożenia. Tutaj chodzi o codzienną nawigację i ruch statków: widzialność, dryf, status jednostki w drodze, zanurzenie, pływy, przeszkody na torze wodnym i poprawianie własnej pomyłki na kanale. Każdy zwrot z banku omawiamy razem z błędnymi odpowiedziami, żeby na egzaminie odrzucić je bez zgadywania.

Jak czytać bank

Pytania z tej grupy mają stały układ: polskie zdanie i trzy angielskie propozycje, z których tylko jedna jest zwrotem standardowym. Fałszywe odpowiedzi psują zwrot na kilka powtarzalnych sposobów:

  • zamienione słowo kluczowe - inne zjawisko pogodowe, inny znak nawigacyjny, inny parametr statku (na przykład „snow” zamiast „fog”, „lightbeacon” zamiast „lightbuoy”, „freeboard” zamiast „draft”),
  • odwrócony kierunek - odpływ zamiast przypływu, stan bieżący zamiast prognozy, szyk odwrócony tak, że znaczenie się gubi,
  • potoczny synonim - słowo, które w słowniku pasuje, ale nie jest słowem SMCP (na przykład „deteriorating”, „dropping”, „hamper”, „illuminated”),
  • błąd gramatyczny lub zapisu - zła forma czasownika, rozbity wyraz albo konstrukcja, która po angielsku nie ma sensu.

SMCP celowo unika synonimów. Jedno zjawisko ma jedno ustalone sformułowanie, więc odpowiedź, która „też by się dała zrozumieć”, nadal jest błędna. Zapamiętaj słowa kluczowe każdego zwrotu i odrzucaj warianty, które je zmieniają.

Widzialność

Trzy pytania dotyczą widzialności. Dwa z nich opierają się na jednym wzorcu z podręcznika: Visibility is reduced by ..., po którym podstawia się przyczynę, czyli mist, fog, snow, dust albo rain. Trzecie dotyczy prognozy.

Mgła i mgiełka

„Widzialność jest zmniejszona z powodu mgły” to Visibility is reduced by fog. Słowo fog to mgła gęsta, właściwa. Pułapki w banku:

  • „Visibility is getting foggy” sugeruje, że widzialność „staje się mglista”. To widzialność jest ograniczana przez mgłę, a nie sama robi się mglista, i nie jest to wzorzec SMCP,
  • „Visibility is re duced by snow” odpada z dwóch powodów: snow to śnieg, czyli inna przyczyna, a „re duced” to rozbity zapis słowa „reduced”.

„Widzialność jest zmniejszona z powodu rzadkiej mgły” to Visibility is reduced by mist. Mist to mgiełka, czyli rzadka mgła. Tu pułapki zamieniają przyczynę i czasownik:

  • „Visibility is smaller by hail” - hail to grad, a „smaller by” nie jest wzorcem SMCP, bo standardowy czasownik to „reduced”,
  • „Visibility is limited by drizzle” - drizzle to mżawka. Dla opadów deszczu wzorzec przewiduje „rain”, a dla mgły tylko „mist” lub „fog”.

Rozróżnienie jest proste: polskie „mgła” to fog, polskie „rzadka mgła” to mist. Czasownik w obu przypadkach to reduced, a po nim zawsze by.

Prognoza widzialności

„Przewidywane jest pogorszenie widzialności” to Visibility is expected to decrease. Zwrot składa się z dwóch elementów: is expected to oznacza przewidywanie, a decrease oznacza spadek widzialności. Dla poprawy widzialności ten sam wzorzec ma czasownik increase.

Obie błędne odpowiedzi opisują stan bieżący zamiast prognozy:

  • „Visibility is getting bad” to potoczne „robi się źle”, bez prognozy i bez słownictwa SMCP,
  • „Visibility is deteriorating” znaczy, że widzialność właśnie się pogarsza. Opisuje proces trwający teraz, a SMCP dla zmian widzialności używa słów „increase / decrease”, nie „deteriorate”.

Jeśli w polskim zdaniu pada „przewidywane” albo „oczekiwane”, szukaj w odpowiedzi is expected to.

Ruch i dryf

Ta grupa dotyczy tego, jak statek się porusza i jak wpływa na innych: dryfu, statusu jednostki w drodze oraz ostrzeżenia o tarasowaniu ruchu.

Dryf z prędkością

„Dryfuję z prędkością 2 węzłów” to I am drifting at 2 knots. Zdanie zawiera dwa elementy i oba muszą się znaleźć w odpowiedzi: fakt dryfu (drifting) oraz prędkość (at 2 knots). Prędkość w łączności morskiej podaje się konstrukcją at ... knots.

  • „I am adrift” jest zwrotem istniejącym, ale mówi tylko o tym, że jednostka dryfuje. Gubi prędkość, a polskie zdanie wyraźnie ją podaje,
  • „I am proceeding with drift” sugeruje, że statek kontynuuje ruch własnym kursem, co przeczy sytuacji dryfu. Do tego także nie podaje prędkości.

Jednostka w drodze

„Czy jesteś w drodze?” to Are you under way? Termin under way (w materiałach SMCP zapisywany też łącznie jako „underway”) oznacza jednostkę, która nie stoi na kotwicy, nie jest zacumowana i nie siedzi na mieliźnie. Odpowiedzi wzorcowe brzmią „Yes, I am under way” albo „No, I am not under way”.

  • „Are you in a way?” wykorzystuje wyrażenie „in a way”, które znaczy „w pewnym sensie” i nie ma nic wspólnego ze statusem ruchu,
  • „Have you on your way?” jest niegramatyczne i nie występuje w SMCP.

Zejście z toru

„Muszę zejść z toru wodnego” to I must leave fairway. Fairway to w SMCP zdefiniowany termin oznaczający żeglowną część drogi wodnej, czyli tor wodny. Zejście z niego oddaje czasownik leave.

  • „I must get rid of fairway” znaczy „muszę się pozbyć toru wodnego”. „Get rid of” oznacza pozbycie się czegoś, a nie opuszczenie miejsca,
  • „I have to left fairway” ma właściwe znaczenie, ale błędną formę czasownika. Po „have to” stoi bezokolicznik „leave”, a nie forma przeszła „left”.

Przeszkoda dla ruchu

„Stanowicie przeszkodę dla ruchu” to You are obstructing other traffic. To ostrzeżenie z grupy komunikatów ostrzegawczych SMCP. Czasownik obstruct oznacza fizyczne tarasowanie toru lub ruchu innych jednostek, a traffic to ruch w sensie nawigacyjnym, czyli wszystkie jednostki korzystające z akwenu.

  • „You disturb other vessels” używa „disturb”, czyli „niepokoić, przeszkadzać” w ogólnym sensie. To nie jest czasownik SMCP, a „vessels” to jednostki, nie ruch,
  • „You hamper other ships” brzmi podobnie, bo „hamper” znaczy „utrudniać”, ale standardem jest wyłącznie „obstruct”. Do tego „ships” zawęża komunikat do samych statków.

Zapamiętaj parę obstruct + traffic. Każdy inny czasownik w tym pytaniu to pułapka.

Zanurzenie i pływy

Cztery pytania dotyczą wymiarów statku w pionie i poziomu wody. Tu najłatwiej pomylić podobnie brzmiące terminy, więc najpierw krótki słowniczek:

  • draft - zanurzenie, czyli część kadłuba pod wodą,
  • air draft - wysokość nadwodna, czyli odległość od linii wodnej do najwyższego punktu statku (na przykład topu masztu), ważna przy przejściu pod mostem,
  • freeboard - wolna burta, czyli odległość od linii wodnej do pokładu głównego,
  • refloat - zejść z mielizny, ponownie znaleźć się na wodzie,
  • tide - pływ, zmiana poziomu wody.

Maksymalne zanurzenie

„Jakie jest wasze obecne maksymalne zanurzenie?” to What is your present maximum draft? Odpowiedź wzorcowa brzmi „My present maximum draft is ... metres”. Obie pułapki zachowują resztę zdania i podmieniają tylko parametr:

  • „What is your present maximum freeboard?” pyta o wolną burtę, czyli wielkość mierzoną nad wodą,
  • „What is your present air draft?” pyta o wysokość nadwodną, a nie o zanurzenie kadłuba.

Wysokość nadwodna

„Jaka jest twoja wysokość nadwodna?” to What is your air draft? Odpowiada się zwrotem „My air draft is ... metres”. Zwróć uwagę, że to samo słowo „air draft”, które w poprzednim pytaniu było pułapką, tutaj jest odpowiedzią poprawną. Dlatego warto zapamiętać oba terminy razem: draft w dół, air draft w górę.

Błędne odpowiedzi to opisowe tłumaczenia, których nie ma w SMCP:

  • „What is your height over waterline?”,
  • „What is your height over water?”.

Obie są zrozumiałe, ale SMCP ma na tę wielkość jeden ustalony termin i w łączności VHF używa się tylko jego.

Zejście z mielizny

„Czy możesz zejść z mielizny w czasie przypływu?” to Can you refloat when tide rises? Czasownik refloat oznacza zejście z mielizny, a when tide rises to „gdy woda się podnosi”, czyli w czasie przypływu.

  • „Can you refloat in ebb tide?” ma dobry czasownik, ale odwrotny kierunek pływu. Ebb tide to odpływ, czyli opadanie wody,
  • „Can you aground during tide?” używa „aground”, które jest określeniem stanu („na mieliźnie”), a nie czasownikiem oznaczającym zejście z niej. Do tego „during tide” nie precyzuje, że chodzi o przypływ.

Opadająca woda

„Jest odpływ” to Tide falling. Opadający poziom wody SMCP opisuje wyłącznie słowem falling. To dobry przykład zasady unikania synonimów:

  • „Tide dropping” - „dropping” pojawia się w SMCP w innych kontekstach, na przykład przy rzucaniu kotwicy, a nie przy pływach,
  • „Tide reducing” - „reducing” pojawia się przy zmniejszaniu prędkości, a nie przy opisie poziomu wody.

Przypływ i odpływ łatwo zestawić w pamięci: woda się podnosi to tide rises, woda opada to tide falling.

Tor wodny

Dwa pytania dotyczą tego, co nawigator może spotkać na torze wodnym: niesprawnego znaku i sieci rybackich. Oba zwroty mają krótką, telegraficzną formę typową dla ostrzeżeń nawigacyjnych. Taki zapis spotkasz też w komunikatach NAVTEX, na przykład przy niesprawnej pławie świetlnej.

Pława bez światła

„Pława świetlna nie świeci” to Lightbuoy unlit. Lightbuoy to pława świetlna, czyli pływający, zakotwiczony znak ze światłem. Unlit to określenie SMCP na sytuację, w której światło pławy lub latarni nie działa.

  • „Lightbuoy not illuminated” ma dobry znak, ale złe słowo o świetle. „Illuminated” oznacza oświetlenie obiektu z zewnątrz, a nie działanie jego własnego światła nawigacyjnego,
  • „Lightbeacon unlighted” zamienia znak. Lightbeacon to stawa świetlna, czyli znak stały, posadowiony na dnie lub lądzie, a nie pływająca pława.

W tym pytaniu trzeba więc sprawdzić dwa słowa naraz: rodzaj znaku (lightbuoy) i opis światła (unlit).

Sieci na torze

„Na torze wodnym znajdują się sieci rybackie” to Fishing nets in fairway. To krótka, rzeczownikowa forma ostrzeżenia: co (fishing nets) i gdzie (in fairway).

  • „Fairway in fishing gear” to kalka z odwróconym szykiem. Wychodzi z niej, że tor wodny znajduje się w sprzęcie rybackim, a nie odwrotnie,
  • „Fishing nets fouled fairway” używa czasownika „foul”, który w SMCP oznacza zaplątanie sprzętu rybackiego, na przykład w śrubę statku. Same sieci leżące na torze to zwykła przeszkoda, a nie zaplątanie, więc sens komunikatu się zmienia.

Poprawka

Ostatnie pytanie nie dotyczy nawigacji, tylko sposobu, w jaki operator poprawia własną pomyłkę w trakcie nadawania. „Błąd, poprawka” to Mistake, correction. Mistake oznacza błąd, a correction to standardowe słowo, którym operator sygnalizuje sprostowanie wcześniej nadanej treści. Podręcznik SRC tłumaczy „correction” wprost jako „poprawka”.

  • „Mistake, advice” odpada, bo advice to rada lub porada, a nie sprostowanie,
  • „Error, improvement” odpada mimo poprawnego „error”, bo improvement to ulepszenie lub poprawa jakości, a nie poprawka nadanej informacji.

Kluczowe jest drugie słowo pary. Jeśli nie brzmi „correction”, odpowiedź jest błędna. Pozostałe angielskie zwroty ogólnej procedury radiowej omawia osobny materiał tego bloku, a ogólne zasady prowadzenia korespondencji po polsku znajdziesz w materiale Zasady łączności radiowej VHF.

Co zapamiętać

  • Widzialność: Visibility is reduced by fog (mgła), Visibility is reduced by mist (rzadka mgła). Czasownik zawsze „reduced by”.
  • Prognoza: Visibility is expected to decrease. „Is expected to” oznacza przewidywanie, „deteriorating” i „getting bad” opisują stan bieżący.
  • Dryf: I am drifting at 2 knots. „I am adrift” gubi prędkość.
  • Status: Are you under way?, nie „in a way”.
  • Tor wodny: I must leave fairway, Fishing nets in fairway.
  • Ostrzeżenie: You are obstructing other traffic. Tylko „obstruct”, nie „disturb” i nie „hamper”.
  • Wymiary: What is your present maximum draft? (zanurzenie), What is your air draft? (wysokość nadwodna). Freeboard to wolna burta.
  • Pływy: Can you refloat when tide rises? (przypływ, zejście z mielizny), Tide falling (odpływ). Ebb tide to odpływ.
  • Znak: Lightbuoy unlit. Lightbuoy to pława, lightbeacon to stawa, „unlit” zamiast „not illuminated”.
  • Pomyłka: Mistake, correction, nie „advice” i nie „improvement”.
  • Odrzucaj odpowiedzi, które zamieniają słowo kluczowe, odwracają kierunek, podsuwają potoczny synonim albo zawierają błąd gramatyczny.

Slug: navigation-traffic-zwroty-smcp