Akcja SAR - wprowadzenie

Alarm w niebezpieczeństwie nie jest celem samym w sobie. Nadajesz go po to, żeby ktoś po drugiej stronie go odebrał, zrozumiał, gdzie i co się stało, a potem zorganizował pomoc. Ta druga strona to system poszukiwania i ratownictwa, w skrócie SAR. Ten materiał otwiera blok o akcji SAR: wyjaśnia, czym jest akcja SAR, po co istnieją ośrodki, które ją obsługują, i jakie skróty spotkasz na egzaminie SRC. To orientacja, a nie drill - szczegółowy podział obowiązków między ośrodkami omawia kolejny materiał.

Po distress

W poprzednim bloku przeszliśmy całą sekwencję łączności w niebezpieczeństwie z perspektywy statku, który potrzebuje pomocy albo który ją zauważył:

• alarm cyfrowy DSC,
• wywołanie i zawiadomienie MAYDAY fonią,
• potwierdzenie odbioru oraz MAYDAY RELAY, czyli pośrednie alarmowanie,
• cisza radiowa i zakończenie korespondencji w niebezpieczeństwie,
• odwołanie fałszywego alarmu.

Te procedury nie są tu powtarzane. Warto jednak zauważyć, że w kilku z nich pojawiały się już podmioty z „drugiej strony”: stacja nadbrzeżna, która potwierdza alarm, ratownicze centrum koordynacyjne, które kończy korespondencję w niebezpieczeństwie, czy jednostka koordynująca działania na miejscu, która może zarządzić ciszę. Do tej pory występowały one epizodycznie, przy okazji konkretnej procedury. W tym bloku spojrzymy na nie jako na jeden system.

Najprościej ująć to tak: moduł DISTRESS odpowiadał na pytanie „jak wezwać pomoc?”, a moduł SAR odpowiada na pytanie „kto tę pomoc organizuje i jak?”.

Czym jest SAR

SAR to skrót od angielskiego Search and Rescue, czyli poszukiwanie i ratownictwo. Nazwa dobrze oddaje dwa etapy każdej akcji:

• poszukiwanie (search) - trzeba ustalić, gdzie jest jednostka lub osoba w niebezpieczeństwie. Jeśli alarm zawierał dokładną pozycję, ten etap może być krótki. Jeśli pozycja jest nieznana, nieaktualna albo rozbitkowie dryfują, poszukiwanie bywa najtrudniejszą częścią akcji.
• ratownictwo (rescue) - trzeba dotrzeć do poszkodowanych, zabrać ich z miejsca zagrożenia, udzielić im pierwszej pomocy i przekazać w bezpieczne miejsce.

Akcja SAR to więc zorganizowane działanie, które zaczyna się od odebrania informacji o niebezpieczeństwie, a kończy wtedy, gdy poszkodowani są bezpieczni albo gdy dalsze poszukiwania zostają zakończone.

SAR a GMDSS

Na kursie SRC łatwo pomylić dwa pojęcia, bo występują razem:

• GMDSS to system łączności w niebezpieczeństwie i dla bezpieczeństwa - urządzenia, kanały i procedury, dzięki którym alarm i dalsza korespondencja docierają tam, gdzie trzeba.
• SAR to system ratownictwa - ludzie, ośrodki i jednostki, które na podstawie tego alarmu organizują i prowadzą pomoc.

GMDSS przenosi informację o niebezpieczeństwie, a SAR na nią reaguje. Radiooperator SRC na małej jednostce w obszarze A1 styka się z oboma systemami: nadaje i odbiera łączność GMDSS, a jednocześnie może stać się uczestnikiem akcji SAR - jako jednostka w niebezpieczeństwie albo jako jednostka, która idzie z pomocą.

Po co ośrodki

Wyobraź sobie alarm, który odbierają jednocześnie stacja nadbrzeżna, kilka statków w pobliżu i - drogą satelitarną - służby na lądzie. Gdyby każdy z tych odbiorców działał na własną rękę, statki mogłyby płynąć w różne miejsca, dublować poszukiwania jednego obszaru i pomijać inny, a kanał 16 szybko zapełniłby się chaotyczną korespondencją.

Dlatego akcja SAR potrzebuje koordynacji. Ktoś musi:

• zebrać wszystkie informacje o zdarzeniu (skąd przyszedł alarm, jaka pozycja, jaki rodzaj niebezpieczeństwa),
• zdecydować, jakie siły wysłać i gdzie mają szukać,
• utrzymywać łączność z jednostkami, które biorą udział w akcji,
• zdecydować, kiedy akcja się kończy.

Te zadania wykonują wyspecjalizowane ośrodki i jednostki o ustalonych rolach. Część z nich działa na lądzie, część na morzu, na miejscu zdarzenia. Łączy je jeden łańcuch: alarm -> odbiór -> koordynacja -> działania na miejscu -> zakończenie.

Dla kursanta SRC wynika z tego ważny wniosek praktyczny: alarm nie trafia „w próżnię”. Może dotrzeć do systemu SAR różnymi drogami - przez DSC i fonię w VHF, przez stację nadbrzeżną albo przez radiopławę i system satelitarny - ale docelowo ma trafić do ośrodka, który potrafi zorganizować pomoc. Drogi alarmu z urządzeń satelitarnych (EPIRB, Cospas-Sarsat) i lokalizacji rozbitków (SART) omawiają osobne materiały.

Role w skrócie

Na egzaminie SRC pojawiają się cztery skróty związane z akcją SAR. Poniżej są tylko ich rozwinięcia i ogólny sens, żeby przy kolejnym materiale nie były nowością. Kto czym kieruje, kto z kim się łączy i jakie są między nimi różnice w pytaniach egzaminacyjnych - to temat następnego materiału RCC, RSC, OSC, CRS - kto kieruje akcją SAR.

RCC

RCC (Rescue Coordination Centre) - ratownicze centrum koordynacyjne. To ośrodek na lądzie, do którego spływa informacja o niebezpieczeństwie i który koordynuje akcję SAR. W materiałach o łączności morskiej spotkasz też formę MRCC (Maritime Rescue Coordination Centre), czyli morskie ratownicze centrum koordynacyjne - pojawiła się już przy odwoływaniu fałszywego alarmu z EPIRB.

RSC

RSC (Rescue Sub-Centre) - dosłownie podcentrum ratownicze, czyli jednostka podległa centrum koordynacyjnemu, która wspiera je w wyznaczonej części obszaru.

OSC

OSC (On-Scene Coordinator) - koordynator działań na miejscu akcji. To nie ośrodek na lądzie, lecz jednostka (lub jej dowódca) wyznaczona do koordynowania działań w rejonie zdarzenia. OSC pojawił się już w materiale o ciszy radiowej.

CRS

CRS (Coast Radio Station) - stacja nadbrzeżna, czyli lądowa stacja radiowa morskiej służby ruchomej. W akcji SAR jest przede wszystkim ogniwem łączności między morzem a lądem. Stację nadbrzeżną znasz już z materiałów o potwierdzaniu alarmu i odwoływaniu fałszywego alarmu.

Jeden obraz

Cały układ można zapamiętać jako prosty schemat, bez wchodzenia w szczegóły kompetencji:

Ten schemat wystarczy, żeby czytać pytania egzaminacyjne ze zrozumieniem. Do rozstrzygania, który podmiot za co odpowiada w konkretnej sytuacji, służy następny materiał.

Co dalej

Kolejny materiał w ścieżce, RCC, RSC, OSC, CRS - kto kieruje akcją SAR, bierze te cztery skróty i rozkłada je na role. Tam znajdziesz odpowiedzi na pytania egzaminacyjne o to, kto kieruje akcją, kto koordynuje działania na miejscu i czym różnią się poszczególne ośrodki. Warto przejść do niego od razu po tym wprowadzeniu, póki schemat z tabeli jest świeży.

Przy czytaniu następnego materiału wróć do tabeli z sekcji „Jeden obraz”. Podział na ląd, łącze ląd - morze i miejsce akcji to dobry punkt wyjścia, ale nie zastąpi szczegółów: kto kieruje którą korespondencją, rozstrzyga dopiero tamten materiał.

Co zapamiętać

• SAR = Search and Rescue, czyli poszukiwanie i ratownictwo. Każda akcja SAR ma dwa etapy: odnalezienie poszkodowanych i ich uratowanie.
• GMDSS to system łączności, który przenosi alarm, a SAR to system ratownictwa, który na ten alarm reaguje. Moduł DISTRESS uczył, jak wezwać pomoc, moduł SAR uczy, kto tę pomoc organizuje.
• Akcja SAR wymaga koordynacji, bo alarm odbiera wielu odbiorców naraz i bez wspólnego kierownictwa działania byłyby chaotyczne.
• Cztery skróty do rozpoznania: RCC (ratownicze centrum koordynacyjne, na lądzie; forma morska: MRCC), RSC (podcentrum ratownicze), OSC (koordynator na miejscu akcji), CRS (stacja nadbrzeżna).
• Szczegółowy podział ról między tymi podmiotami to temat materiału RCC, RSC, OSC, CRS - kto kieruje akcją SAR - tam są pytania egzaminacyjne.