Odbiornik NAVTEX - stacje, typy komunikatów, powtórzenia

Odbiornik NAVTEX to urządzenie, które samo odbiera i drukuje (albo wyświetla) morskie informacje bezpieczeństwa. Żeby działał sensownie, trzeba mu powiedzieć, których stacji ma słuchać i jakie rodzaje komunikatów mają do nas trafiać. Część komunikatów odbiornik pokaże jednak zawsze, niezależnie od naszych ustawień. Pytania egzaminacyjne z tego zakresu sprawdzają trzy rzeczy: jak programuje się odbiornik, co na pewno zostanie wydrukowane oraz jak często i jak długo stacje nadają swoje komunikaty. Czym są morskie informacje bezpieczeństwa, wyjaśnia materiał MSI i NAVTEX, częstotliwości i zasięg opisuje artykuł NAVTEX - 518/490 kHz, język, FEC, zasięg, a budowę nagłówka omawia Nagłówek komunikatu NAVTEX. Tutaj zajmujemy się samym odbiornikiem i rytmem pracy stacji.

Wybór stacji

Każda stacja nadawcza NAVTEX ma przypisany identyfikator w postaci jednej litery alfabetu, od A do Z. W nagłówku komunikatu ta litera stoi na pierwszej pozycji po ZCZC i nazywa się B1. Ta sama litera służy do konfiguracji odbiornika.

Ustawienie stacji polega więc na wybraniu liter odpowiadających stacjom, z których chcesz odbierać komunikaty. W menu odbiornika zaznaczasz (odblokowujesz) na przykład kilka liter stacji obsługujących rejon, po którym pływasz, a pozostałe zostawiasz wyłączone. Odbiornik porównuje pierwszą literę nagłówka z tą listą i przepuszcza tylko komunikaty z wybranych stacji.

Na egzaminie pojawiają się dwie błędne drogi:

• Wpisywanie nazwy stacji. Odbiornik nie operuje pełnymi nazwami nadajników. Stacja jest dla niego jedną literą, a nie nazwą miejscowości.
• Podawanie pozycji geograficznej odbiornika. NAVTEX nie wymaga wprowadzania współrzędnych i nie dobiera stacji na podstawie pozycji statku. To Ty decydujesz, które litery stacji są właściwe dla Twojego rejonu żeglugi, i to je ustawiasz.

Zapamiętaj prosty skrót: stację ustawia się literą.

Wybór typu

Druga pozycja nagłówka, B2, to również pojedyncza litera. Oznacza ona rodzaj (temat) komunikatu. Na egzamin wystarczy znać kilka liter:

Wybór rodzaju odbieranych informacji działa tak samo jak wybór stacji: zaznacza się litery odpowiadające typom komunikatów, które mają być drukowane. Jeśli na przykład nie interesują Cię prognozy pogody, możesz wyłączyć literę E.

Dwie odpowiedzi, które warto od razu odrzucić:

• Wpisywanie numeru informacji. Dwie cyfry na końcu nagłówka (B3B4) to numer porządkowy kolejnego komunikatu danej stacji. Numer mówi, który to jest komunikat w kolejności, ale nie mówi, czego dotyczy. Do wyboru typu służy litera, nie numer.
• Brak możliwości wyboru. Odbiornik NAVTEX jak najbardziej da się zaprogramować - zarówno stacje, jak i rodzaje komunikatów. Ograniczenie jest tylko jedno: kilku najważniejszych typów nie można wyłączyć, o czym mówi kolejna sekcja.

Zawsze drukowane

Są cztery rodzaje komunikatów, których użytkownik nie może wyłączyć. Odbiornik zawsze je odbierze i wydrukuje lub wyświetli:

• A - ostrzeżenia nawigacyjne,
• B - ostrzeżenia meteorologiczne,
• D - informacje o niebezpieczeństwie i akcjach SAR,
• L - ciąg dalszy ostrzeżeń nawigacyjnych.

Łatwo to zrozumieć: są to informacje, od których bezpośrednio zależy bezpieczeństwo statku i ludzi. Nawigator nie może ich przeoczyć tylko dlatego, że wcześniej coś odznaczył w menu.

W pytaniu egzaminacyjnym z tej grupy jako poprawna odpowiedź występują ostrzeżenia meteorologiczne, czyli litera B. Obok niej pojawiają się dwie pułapki:

• Prognozy pogody to zwykłe, planowe komunikaty o pogodzie (litera E). Nie należą do grupy obowiązkowej i można je wyłączyć.
• Raporty lodowe również nie należą do grupy A, B, D, L. Użytkownik może je odfiltrować podczas programowania odbiornika.

Kluczowe rozróżnienie brzmi więc: ostrzeżenie meteorologiczne (o groźnym zjawisku, np. sztormie) jest zawsze drukowane, a prognoza pogody - nie.

Co drukuje odbiornik

Skoro wiesz już, jak działają oba filtry, łatwo odpowiedzieć na pytanie, co w praktyce pojawia się na wydruku lub ekranie. Odbiornik drukuje ostrzeżenia nawigacyjne, ostrzeżenia meteorologiczne i informacje o akcjach SAR - ale tylko ze stacji zaprogramowanych w odbiorniku.

W tym zdaniu ważne są dwie części:

1. Jakie komunikaty. Chodzi o ostrzeżenia nawigacyjne, meteorologiczne i informacje SAR, czyli o grupę, której nie da się wyłączyć. Odpowiedź mówiąca po prostu o „wszystkich komunikatach” z zaprogramowanych stacji jest zbyt ogólna, bo pomija filtr typów. Rodzaje komunikatów spoza grupy obowiązkowej mogą zostać wyłączone i wtedy się nie wydrukują.
2. Z których stacji. Z zaprogramowanych, a nie ze wszystkich stacji w zasięgu odbioru. Odbiornik filtruje komunikaty po literze stacji. W miejscu, gdzie zasięgi kilku stacji się nakładają, bez tego filtra na wydruku pojawiałyby się zdublowane i niepotrzebne komunikaty z odległych rejonów.

Poprawna odpowiedź musi więc zawierać oba elementy naraz: właściwe typy (nawigacyjne, meteorologiczne, SAR) i zaprogramowane stacje.

Harmonogram stacji

Wszystkie stacje NAVTEX w danym rejonie nadają na tej samej częstotliwości. Gdyby nadawały jednocześnie, zagłuszałyby się nawzajem. Dlatego każda stacja ma przydzielone okno czasowe we wspólnym harmonogramie i nadaje tylko w swoim czasie.

Okno danej stacji powtarza się w ciągu doby nie częściej niż co cztery godziny. To jest odpowiedź, której szukasz na egzaminie.

Dwie pozostałe odpowiedzi są błędne:

• Dwa razy na dobę - stacja ma swoje okna wiele razy w ciągu doby, w stałym cyklu, a nie tylko dwa razy.
• O godzinie 0700 i 2300 UTC - nie istnieją dwie wspólne godziny nadawania dla wszystkich stacji. Każda stacja ma własne okna, przesunięte względem innych właśnie po to, by się nie zakłócały.

Poza tym planem stacja może niezwłocznie nadać komunikat szczególnie pilny, na przykład ważne ostrzeżenie. Nie zmienia to jednak zasady ogólnej: regularne nadawanie odbywa się w oknach powtarzanych nie częściej niż co cztery godziny.

Powtórzenia

Komunikat NAVTEX nie znika po jednym nadaniu. Stacja powtarza go w kolejnych transmisjach tak długo, jak długo trwa powód, dla którego został nadany. Jeśli ostrzeżenie dotyczy na przykład dryfującej przeszkody nawigacyjnej, będzie nadawane w kolejnych oknach stacji, dopóki przeszkoda nie zostanie usunięta albo ostrzeżenie nie zostanie odwołane.

Dlatego odrzucasz odpowiedzi z liczbą dni lub powtórzeń:

• Przez 7 dni - o czasie powtarzania decyduje aktualność informacji, a nie sztywny kalendarz. Zagrożenie może zniknąć po kilku godzinach albo trwać znacznie dłużej niż tydzień.
• Dwa razy - ograniczenie do dwóch nadań przeczyłoby sensowi systemu. Statek, który wpłynął w rejon później, musi mieć szansę odebrać ostrzeżenie, które wciąż obowiązuje.

Powtarzanie ma też praktyczną zaletę dla odbiornika. Odbiornik zapamiętuje komunikaty odebrane poprawnie i nie drukuje ich drugi raz. Jeśli jednak komunikat przyszedł ze zbyt dużą liczbą błędów, odbiornik go nie zapamięta i wydrukuje go ponownie przy kolejnej transmisji. Szczegóły znaczników poprawnego i błędnego odbioru opisuje materiał o nagłówku komunikatu NAVTEX.

Co zapamiętać

• Stację ustawia się w odbiorniku przez wybór litery stacji (B1) - nie nazwy i nie pozycji geograficznej.
• Rodzaj komunikatów ustawia się przez wybór litery typu (B2) - nie numeru komunikatu. Wybór jest możliwy.
• Typów A, B, D i L nie da się wyłączyć. Zawsze drukowane są więc między innymi ostrzeżenia meteorologiczne (B). Prognozy pogody (E) i raporty lodowe można wyłączyć.
• Odbiornik drukuje ostrzeżenia nawigacyjne, meteorologiczne i informacje SAR z zaprogramowanych stacji - nie ze wszystkich stacji w zasięgu i nie „wszystko” bez filtra typów.
• Stacje nadają w swoich oknach czasowych nie częściej niż co cztery godziny - nie „dwa razy na dobę” i nie o stałych godzinach 0700 i 2300 UTC.
• Komunikat jest powtarzany tak długo, jak trwa powód jego nadawania - nie przez 7 dni i nie tylko dwa razy.