Przeznaczenie kanałów - 16, 13, 6, 15/17, 75/76, SAR

Na egzaminie SRC kilka numerów kanałów VHF wraca w pytaniach regularnie: 16, 13, 6, 15, 17, 75 i 76. Każde z tych pytań sprawdza to samo - czy wiesz, do czego dany kanał służy w pierwszej kolejności. Ten materiał przypisuje każdemu numerowi jego zadanie i pokazuje, dlaczego pozostałe odpowiedzi w testach są pułapkami. Typ tych kanałów, czyli to, czy pracują na jednej częstotliwości, czy na parze częstotliwości, to osobny temat i tutaj go nie powtarzamy.

Po co kanały

Morski zakres VHF obejmuje częstotliwości od 156 do 174 MHz. Ten zakres podzielono na ponumerowane kanały, a każdy numer odpowiada ustalonej częstotliwości. Radiooperator wybiera numer, a radiotelefon sam ustawia właściwą wartość w megahercach. Numeracja kanałów (01-28 oraz 60-88) wygląda nieregularnie, ale jest efektem historii: pierwotnie zmieściło się tylko 28 kanałów, a dopiero dokładniejsze nadajniki pozwoliły dodać kolejne numery pomiędzy istniejącymi częstotliwościami. Szersze tło znajdziesz w materiale Kanały VHF - wprowadzenie.

Dla egzaminu ważniejsze od samej numeracji jest to, że wiele kanałów ma przypisane przeznaczenie. Plan kanałów określa, gdzie prowadzi się nasłuch, gdzie nadaje się w niebezpieczeństwie, gdzie uzgadnia się manewry, a gdzie wolno rozmawiać tylko z małą mocą. Dzięki temu każda stacja na morzu wie, czego spodziewać się na danym numerze.

Zanim przejdziesz dalej, zapamiętaj jedną wskazówkę do czytania pytań. Sformułowanie "w pierwszej kolejności" oznacza, że egzamin pyta o główne, wyróżniające zadanie kanału. Wiele kanałów nie służy do zwykłej korespondencji publicznej, ale tylko dla jednej pary numerów ten zakaz jest ich najważniejszą cechą. Wrócimy do tego przy kanałach 75 i 76.

Kanał 16

Kanał 16 to częstotliwość 156,800 MHz (w skrócie 156,8 MHz). Jest to międzynarodowy kanał wywoławczy, alarmowy i bezpieczeństwa w radiotelefonii VHF. Jego pierwszym zadaniem jest łączność w niebezpieczeństwie: na nim nadaje się głosem wezwanie MAYDAY, na nim inicjuje się łączność w sytuacjach alarmowych i pilnych, i na nim prowadzi się korespondencję w niebezpieczeństwie. Także po alarmie wysłanym cyfrowo przez DSC właściwa rozmowa głosowa w niebezpieczeństwie toczy się na kanale 16.

W pytaniu o to, czym kanał 16 jest "w pierwszej kolejności", poprawna jest więc odpowiedź o łączności w niebezpieczeństwie. Dwie typowe pułapki:

• "Zabroniony dla łączności publicznej" - na kanale 16 rzeczywiście nie prowadzi się zwykłych rozmów, ale to tylko skutek ochrony jego głównej funkcji, a nie sama funkcja. Pytanie dotyczy pierwszeństwa przeznaczenia, a nie ograniczeń.
• "Łączność międzystatkowa z mocą zredukowaną do 1 W" - w łączności w niebezpieczeństwie liczy się możliwie duży zasięg, więc kanał 16 nie jest kanałem małej mocy. Ograniczenie do 1 W dotyczy zupełnie innych kanałów, opisanych niżej.

Nie myl kanału 16 z kanałem 70 (156,525 MHz). Kanał 70 jest przeznaczony wyłącznie do cyfrowego selektywnego wywołania DSC i nie wolno na nim nadawać głosem. O współpracy obu kanałów przeczytasz w materiale Alarmowanie w niebezpieczeństwie DSC.

Kanał 13

Kanał 13 w pierwszej kolejności służy łączności związanej z bezpieczeństwem żeglugi. W języku angielskim nazywa się go kanałem bridge-to-bridge, czyli kanałem łączności mostek-mostek. Oficerowie wachtowi dwóch statków uzgadniają na nim manewry: mijanie, wyprzedzanie i działania, które mają zapobiec kolizji. Z kanału 13 korzystają także stacje brzegowe, piloci i porty, gdy sprawa dotyczy bezpieczeństwa nawigacji.

W pytaniu o kanał 13 odrzuć dwie odpowiedzi:

• "Zabroniony dla łączności publicznej" - to nie jest definicja kanału 13. Jego wyróżniającą cechą jest funkcja nawigacyjna, a nie zakaz.
• "Wyłącznie do łączności międzystatkowej z mocą zredukowaną do 1 W" - ta odpowiedź jest błędna z dwóch powodów. Po pierwsze, obowiązek pracy mocą 1 W charakteryzuje kanały 15 i 17, a nie 13. Po drugie, kanał 13 nie jest zarezerwowany "wyłącznie" dla statków między sobą, bo korzystają z niego również stacje brzegowe, piloci i porty.

Kanał 6

Kanał 6 to częstotliwość 156,300 MHz. Ma dwa zadania, o które pyta egzamin.

Kanał SAR

Kanał 6 jest zalecanym kanałem VHF do łączności w akcjach SAR, czyli akcjach poszukiwawczo-ratowniczych. Służy do łączności między jednostkami biorącymi udział w akcji na miejscu zdarzenia (łączność "on-scene"), także między statkami a statkami powietrznymi, które wspierają poszukiwania. Kto kieruje taką akcją i jakie role pełnią poszczególne jednostki, opisuje materiał Akcja SAR - wprowadzenie.

W pytaniu o zalecany kanał SAR pojawiają się zwykle dwie pułapki:

• Kanał 26 - to kanał korespondencji publicznej prowadzonej za pośrednictwem stacji brzegowych. Nie jest kanałem roboczym akcji ratowniczej.
• Kanał 69 - to jeden z kanałów roboczych do zwykłej korespondencji między statkami i łączności portowej. Nie jest wskazywany jako kanał SAR.

Łączność międzystatkowa

Drugim zadaniem kanału 6 jest łączność między statkami. To kanał, na którym w pierwszej kolejności prowadzi się łączność międzystatkową. Razem z kanałem 13 tworzy parę, o którą egzamin pyta w kontekście łączności pomiędzy mostkami dwóch statków. Taka łączność odbywa się radiotelefonią na kanałach 6 i 13: kanał 13 służy uzgadnianiu manewrów i bezpieczeństwu nawigacji, a kanał 6 łączności i koordynacji między jednostkami.

W tym pytaniu odrzuć:

• 2182 kHz - to międzynarodowa częstotliwość alarmowa i wywoławcza radiotelefonii w paśmie MF, przeznaczona do sygnałów niebezpieczeństwa, pilności i bezpieczeństwa. Rutynowej rozmowy między mostkami nie prowadzi się na MF, tylko na VHF. Więcej o paśmie MF znajdziesz w materiale Radiotelefon MF/HF.
• Kanał 70 - to kanał wyłącznie dla DSC. Radiotelefonia, czyli nadawanie głosem, jest na nim zabroniona, więc rozmowa mostek-mostek na kanale 70 jest niemożliwa z definicji.

Kanały 15 i 17

Kanały 15 i 17 służą do łączności wewnątrz statku, czyli łączności pokładowej (ang. on-board communications), na przykład między mostkiem a załogą na dziobie podczas manewrów portowych. Warunkiem jest moc nadajnika zredukowana do 1 W. Ograniczenie mocy sprawia, że rozmowa prowadzona na pokładzie jednej jednostki nie zakłóca innych stacji pracujących na tych samych częstotliwościach. Dlaczego radiotelefon ma w ogóle przełącznik mocy i kiedy warto nadawać z mocą 1 W, wyjaśnia materiał Moc nadawcza VHF.

Pytania o kanał 15 i o kanał 17 mają ten sam zestaw odpowiedzi i ten sam klucz. Poprawna jest odpowiedź o łączności wewnątrzstatkowej z mocą zredukowaną do 1 W. Pułapki:

• "Do łączności w niebezpieczeństwie" - w radiotelefonii VHF tę funkcję pełni kanał 16, a nie 15 czy 17.
• "Zabroniony dla łączności publicznej" - kanały 15 i 17 nie służą do korespondencji publicznej, ale tak samo jest z wieloma innymi kanałami, na przykład 6, 13, 16 czy 70. Sam zakaz nie wyróżnia kanałów 15 i 17. Ich jednoznaczną cechą jest łączność pokładowa z mocą 1 W.

Kanały 75 i 76

Kanały 75 i 76 leżą w planie częstotliwości bezpośrednio przy kanale 16 i stanowią jego pasmo ochronne. Ich zadaniem jest chronić kanał 16 przed zakłóceniami. Gdyby na sąsiednich częstotliwościach toczyły się zwykłe rozmowy, mogłyby one zagłuszać wezwania w niebezpieczeństwie i komunikaty bezpieczeństwa nadawane na kanale 16.

Dlatego kanały 75 i 76 są zabronione dla zwykłej łączności publicznej. To jedyna para kanałów z tego materiału, dla której zakaz jest właśnie odpowiedzią egzaminacyjną. Przepisy dopuszczają tylko wąski wyjątek: komunikację związaną z nawigacją, o ile nie zakłóca ona kanału 16, w praktyce przy mocy ograniczonej do 1 W.

W pytaniach o kanał 75 i kanał 76 odrzuć:

• "Do łączności w niebezpieczeństwie" - jedynym kanałem fonicznym VHF do łączności w niebezpieczeństwie jest kanał 16. Kanały 75 i 76 są jego sąsiadami, a nie zastępcami.
• "Bezpieczeństwa" - łączność bezpieczeństwa prowadzi się na kanale 16. Kanały 75 i 76 tylko ją osłaniają.

Zwróć uwagę na różnicę między tym pytaniem a pytaniami o kanały 13, 15, 16 i 17. Tam odpowiedź "zabroniony dla łączności publicznej" jest pułapką, bo te kanały mają własną, ważniejszą funkcję. Kanały 75 i 76 takiej funkcji nie mają - ich główną rolą jest ochrona kanału 16, więc zwykłych rozmów się na nich nie prowadzi.

Nasłuch w morzu

Stacja statkowa wyposażona w radiotelefon VHF, gdy znajduje się w morzu, powinna utrzymywać ciągły nasłuch na częstotliwości 156,8 MHz, czyli na kanale 16. Wynika to wprost z roli tego kanału: skoro na nim nadaje się wezwania w niebezpieczeństwie i wywołuje inne stacje, ktoś musi go słuchać. Obowiązek ten wynika z Regulaminu Radiokomunikacyjnego. Odstępstwo dopuszcza się tylko wtedy, gdy statek prowadzi łączność ze stacją portową lub stacją VTS, która sama utrzymuje nasłuch na kanale 16.

W pytaniu o ciągły nasłuch odrzuć:

• Kanał 26 - zwykły kanał korespondencji publicznej ze stacjami nadbrzeżnymi. Nie ma na nim obowiązku nasłuchu.
• Kanał 70 - kanał DSC. Nasłuch na nim prowadzi automatycznie kontroler DSC w radiotelefonie, a nie operator. Obowiązek ciągłego nasłuchu fonicznego dotyczy kanału 16.

Jeśli chcesz jednocześnie słuchać kanału 16 i drugiego kanału, na przykład roboczego, radiotelefon oferuje funkcję podwójnego nasłuchu. Opisuje ją materiał Podwójny nasłuch - DUAL WATCH.

Co dalej

Wiesz już, do czego służą najważniejsze kanały. Kolejne materiały pokazują, jak z nich korzystać:

• Simpleks, dupleks i semidupleks wyjaśnia, w jakim trybie pracują kanały 6, 13, 15, 16 i 70.
• Zasady łączności radiowej VHF opisuje wywołanie na kanale 16 i przejście na kanał roboczy.
• Podwójny nasłuch (dual watch) porównuje nasłuch dwóch kanałów ze skanowaniem.

Co zapamiętać

• Kanał 16 w pierwszej kolejności służy łączności w niebezpieczeństwie. Nie jest kanałem małej mocy, a zakaz zwykłych rozmów to tylko skutek jego funkcji.
• Ciągły nasłuch w morzu stacja statkowa VHF prowadzi na kanale 16, nie na 26 i nie na 70.
• Kanał 13 w pierwszej kolejności służy bezpieczeństwu żeglugi. Moc 1 W to wyróżnik kanałów 15 i 17, a z kanału 13 korzystają nie tylko statki.
• Kanał 6 to zalecany kanał VHF w akcjach SAR. Kanały 26 i 69 nie są kanałami SAR.
• Łączność pomiędzy mostkami dwóch statków prowadzi się radiotelefonią na kanałach 6 i 13. Nie na 2182 kHz (MF, alarmowa) i nie na kanale 70 (tylko DSC).
• Kanały 15 i 17 - łączność wewnątrz statku z mocą 1 W.
• Kanały 75 i 76 - jedyne kanały, przy których poprawna odpowiedź brzmi "zabroniony dla zwykłej łączności publicznej". Chronią kanał 16, ale same nie są kanałami niebezpieczeństwa ani bezpieczeństwa.