Nie każdy komunikat nadany przez radiotelefon jest tak samo ważny. Wezwanie pomocy dla tonącej jednostki i zgłoszenie wejścia do portu nie mogą konkurować o kanał na równych prawach, dlatego łączność morską dzieli się na cztery poziomy pierwszeństwa. Ten materiał pokazuje całą drabinę: od łączności w niebezpieczeństwie, przez łączność pilną i ostrzegawczą, aż po łączność publiczną. To mapa, na której oprzesz kolejne materiały o wywołaniu PAN PAN i SECURITE.
Po distress i SAR
Jeżeli przeszedłeś wcześniejsze materiały, znasz już najwyższy poziom tej drabiny. Wiesz, jak nadaje się alarm DSC, jak wygląda wywołanie MAYDAY fonią, czym jest potwierdzenie odbioru i MAYDAY RELAY, kiedy obowiązuje cisza radiowa i jak odwołać fałszywy alarm. Znasz też role ośrodków i jednostek, które przejmują sprawę po alarmie: RCC, RSC, OSC i CRS.
Nie powtarzamy tu tych procedur. Łączność w niebezpieczeństwie pojawia się w tym materiale tylko jako punkt odniesienia - poziom pierwszy, względem którego ustawia się wszystkie pozostałe. Nowe są trzy niższe szczeble i sama zasada, według której się je porządkuje.
Hierarchia
Kolejność pierwszeństwa łączności jest stała i warto ją znać na pamięć:
DISTRESS > URGENCY > SAFETY > ROUTINE
W brzmieniu, jakiego używają pytania egzaminacyjne, oznacza to:
| Poziom | Nazwa w pytaniu egzaminacyjnym | Etykieta EN | Słowo sygnałowe | Istota |
|---|---|---|---|---|
| 1 | łączność w niebezpieczeństwie | DISTRESS | MAYDAY | bezpośrednie zagrożenie, potrzebna natychmiastowa pomoc |
| 2 | łączność pilna | URGENCY | PAN PAN | pomoc lub pilna sprawa, ale bez bezpośredniego zagrożenia życia |
| 3 | łączność ostrzegawcza | SAFETY | SECURITE | ostrzeżenie ważne dla bezpieczeństwa żeglugi |
| 4 | łączność publiczna | ROUTINE | brak | cała zwykła korespondencja |
Nazwy z drugiej kolumny to polskie określenia, które warto zapamiętać dokładnie w tej formie. Etykiety angielskie i słowa sygnałowe traktuj na razie jako identyfikatory poziomu, a nie jako gotowe formuły do nadania. Jak poprawnie zbudować wywołanie pilne albo ostrzegawcze, omawiają osobne materiały.
Wyżej znaczy pierwszeństwo
Zasada jest prosta: komunikat z wyższego poziomu ma pierwszeństwo przed wszystkimi komunikatami z poziomów niższych. W praktyce kanału oznacza to dwie rzeczy.
- Jeżeli prowadzisz łączność niższego poziomu i słyszysz komunikat wyższego poziomu, ustępujesz. Nie wchodzisz w niego, nie dokańczasz swojej rozmowy „na szybko” i nie zajmujesz kanału, dopóki sprawa ważniejsza nie zostanie obsłużona.
- Jeżeli sam masz do nadania komunikat wyższego poziomu, masz prawo pierwszeństwa przed ruchem, który w tej chwili odbywa się na kanale.
Różnica między poziomami nie polega jednak tylko na kolejności. Przy łączności w niebezpieczeństwie inne stacje milkną i na kanale zostaje wyłącznie korespondencja związana z akcją ratunkową. Przy łączności pilnej inne stacje ustępują, ale nie ogłasza się ciszy absolutnej. Szczegóły ciszy radiowej zostały omówione w materiale cisza radiowa i zakończenie korespondencji w niebezpieczeństwie i nie rozwijamy ich tutaj.
DISTRESS
Łączność w niebezpieczeństwie (DISTRESS) to najwyższy poziom. Używa się jej, gdy jednostce lub osobom na pokładzie zagraża bezpośrednie niebezpieczeństwo i potrzebna jest natychmiastowa pomoc. Typowe sytuacje to człowiek za burtą, pożar na pokładzie czy tonięcie jednostki.
Słowem sygnałowym tego poziomu jest MAYDAY. Komunikat w niebezpieczeństwie ma pierwszeństwo przed wszystkim innym, a pozostałe stacje milkną, żeby kanał służył wyłącznie akcji ratunkowej.
Procedury tego poziomu masz już za sobą:
- alarmowanie DSC,
- wywołanie MAYDAY fonią,
- potwierdzenie odbioru i MAYDAY RELAY,
- cisza radiowa i zakończenie korespondencji,
- odwołanie fałszywego alarmu,
- organizacja akcji SAR (wprowadzenie, RCC, RSC, OSC, CRS).
URGENCY
Łączność pilna (URGENCY) to poziom drugi. Stosuje się ją wtedy, gdy sprawa jest poważna i wymaga szybkiej reakcji, ale nie ma bezpośredniego zagrożenia życia ani potrzeby natychmiastowej pomocy w rozumieniu poziomu DISTRESS.
Przykłady z tej kategorii to utrata napędu i dryf przy bezpiecznej załodze, potrzeba asysty holownika albo awaria, która na razie nie zagraża ludziom, ale może się pogorszyć. Kluczowe rozróżnienie wobec poziomu pierwszego brzmi: pomoc jest potrzebna, ale nie natychmiast i nie z powodu bezpośredniego zagrożenia.
Słowem sygnałowym łączności pilnej jest PAN PAN. Na kanale łączność pilna ma pierwszeństwo przed łącznością ostrzegawczą i publiczną; inne stacje ustępują, choć nie obowiązuje cisza absolutna.
Jak poprawnie nadać wywołanie pilne, jakie są jego elementy i jak wygląda to w DSC oraz fonią - to temat kolejnego materiału URGENCY - PAN PAN.
SAFETY
Łączność ostrzegawcza (SAFETY) to poziom trzeci. Jej celem nie jest wezwanie pomocy, tylko ostrzeżenie innych przed czymś, co wpływa na bezpieczeństwo żeglugi. Nadawca tej łączności zwykle sam nie potrzebuje pomocy; przekazuje informację, która może uchronić przed kłopotami inne jednostki.
Do tej kategorii należą ostrzeżenia nawigacyjne i meteorologiczne, na przykład informacja o silnym sztormie, dryfującym kontenerze, zgaszonej latarni albo uszkodzonym znaku nawigacyjnym.
Słowem sygnałowym łączności ostrzegawczej jest SECURITE. Ma ona pierwszeństwo przed łącznością publiczną, ale ustępuje łączności w niebezpieczeństwie i łączności pilnej.
Budowa wywołania ostrzegawczego w DSC i fonią to temat osobnego materiału SAFETY - SECURITE.
ROUTINE
Łączność publiczna (ROUTINE) to poziom czwarty, najniższy. Obejmuje całą zwykłą korespondencję, która nie jest ani wezwaniem pomocy, ani pilną sprawą, ani ostrzeżeniem dla żeglugi. Przykłady to zgłoszenie wejścia do portu, rozmowy operacyjne czy ustalenia logistyczne.
Łączność publiczna nie ma słowa sygnałowego. To właśnie ona najczęściej musi ustąpić, gdy na kanale pojawi się komunikat z któregokolwiek wyższego poziomu.
Zasady prowadzenia zwykłej łączności, w tym łączności ze stacją nadbrzeżną, omawia osobny blok materiałów o łączności rutynowej (zaczyna się od ogólnych zasad łączności VHF).
Co dalej
Mając mapę czterech poziomów, przejdziesz do dwóch materiałów egzaminacyjnych, które rozwijają środkowe szczeble drabiny:
- Łączność pilna - wywołanie PAN PAN: kiedy nadać komunikat pilny i jak zbudować wywołanie DSC oraz fonią.
- Łączność ostrzegawcza - wywołanie SECURITE: kiedy ostrzegać innych i jak wygląda takie wywołanie w DSC oraz fonią.
Po nich ścieżka przechodzi do łączności publicznej, czyli zwykłej codziennej pracy na radiotelefonie.
Co zapamiętać
- Kolejność pierwszeństwa: DISTRESS > URGENCY > SAFETY > ROUTINE.
- Nazwy z pytań egzaminacyjnych: łączność w niebezpieczeństwie, łączność pilna, łączność ostrzegawcza, łączność publiczna.
- Słowa sygnałowe jako etykiety poziomów: MAYDAY (niebezpieczeństwo), PAN PAN (pilna), SECURITE (ostrzegawcza); łączność publiczna nie ma słowa sygnałowego.
- Wyższy poziom ma pierwszeństwo przed wszystkimi niższymi; łączność niższego poziomu ustępuje.
- Niebezpieczeństwo = bezpośrednie zagrożenie i potrzeba natychmiastowej pomocy; inne stacje milkną.
- Pilna = pomoc lub pilna sprawa bez bezpośredniego zagrożenia życia; inne stacje ustępują, ale bez ciszy absolutnej.
- Ostrzegawcza = ostrzeżenie dla żeglugi, a nie wezwanie pomocy.
- Publiczna = cała zwykła korespondencja, najniższy priorytet.
