SART - Search And Rescue Transponder

Systemy do łączności bliskiej - uprawnione urządzenia

Zasięg: 5-8 mil morskich

Radiopława = „TU JESTEM I POTRZEBA RATUNKU"
SART = „JESTEM TUTAJ — PATRZ NA RADAR"

Porównanie: Radiopława vs SART

| Cecha | Radiopława (EPIRB / PLB) | SART | |-------|-------------------------|------| | Alarmuje o wypadku | TAK | NIE | | Działa przez satelity | TAK | NIE | | Uruchamia MRCC | TAK | NIE | | Pomaga w lokalizacji „na końcu" | NIE | TAK | | Współpracuje z radarem | NIE | TAK | | Zasięg | globalny | lokalny |

Rodzaje transponderów

Możemy mieć do czynienia z dwoma rodzajami transponderów:

• Transpondery radarowe - działają w paśmie 9 GHz
• Transpondery systemu AIS (automatycznej identyfikacji statków)

SART - Zasada działania

• Transponder SART jest urządzeniem pracującym w paśmie 9 GHz (dokładnie 9,2 – 9,5 GHz), czyli w paśmie, w którym pracują radary pasma „X" na statkach.

• Po uruchomieniu transponder radarowy „nasłuchuje", czy nie jest obserwowany przez radar jakiegoś statku. Jeśli wykryje, że jest namierzany przez radar, wysyła sygnał wzywania pomocy, który jest widoczny na ekranie radaru statku. Jednocześnie informuje rozbitków - sygnałem świetlnym lub dźwiękowym - że transponder jest namierzany.

• Sygnał wysyłany przez transponder SART jest bardzo charakterystyczny i na ekranie radarowym nie sposób pomylić go z niczym innym. Widoczny jest jako 12 kropek ułożonych w linii prostej.

Rozbitkowie znajdują się przed pierwszą kropką. Odległość pomiędzy każdą parą kropek wynosi 0,6 Mm. Gdy zmniejsza się odległość radaru od transpondera, z kropek zaczynają się robić łuki (poniżej 1 Mm), przechodzące wraz ze zmniejszaniem odległości w okręgi.

SART - Zasięg

Im wyżej jest SART nad wodą, tym dalej będzie wykryty.

Bo radar (i odpowiedź SART) działają w dużej mierze „po horyzoncie radiowym" — nisko nad wodą szybko „gubi się" linia widzenia.

Gdy uruchamiasz SART na tratwie:

1. włącz SART,
2. ustaw go pionowo (nie na płasko),
3. umieść jak najwyżej nad wodą (na maszcie tratwy / najwyższym punkcie),
4. nie wrzucaj do wody i nie zostawiaj na podłodze tratwy.

Przykładowe zasięgi (statek ma radar na wysokości ~15 m):

• SART leży płasko na podłodze → wykrycie ok. 1,8 Mm
• SART stoi pionowo na podłodze → ok. 2,5 Mm
• SART pływa w wodzie → ok. 2,0 Mm
• SART podniesiony ~1 m nad wodę (minimum zalecane) → ≥ 5 Mm
• duże statki (wysokie radary) → często > 10 Mm
• śmigłowiec ~1000 m → nawet ~40 Mm

Wniosek: 1 m wysokości robi „skok" z ~2 Mm do ~5 Mm.

SART – rodzaje (prosto)

Masz 3 praktyczne „warianty" SART:

1. Przenośny (portable)

• leży na statku (mostek / nawigacja),
• w razie ewakuacji bierzesz go do tratwy,
• możesz go uruchomić na statku lub w tratwie (zależnie od procedury).

Zapamiętaj: „SART do zabrania".

2. Stałe mocowanie na tratwie

• już jest na tratwie (element wyposażenia),
• po wejściu do tratwy aktywujesz go na miejscu.

Zapamiętaj: „SART już czeka w tratwie".

3. Samospławny (float-free, auto)

• ma zwalniak/uchwyt jak EPIRB,
• po zatonięciu statku odłącza się i uruchamia automatycznie.

Zapamiętaj: „SART sam się uwolni i wystartuje".

Dlaczego nie łączyć SART i reflektora radarowego obok siebie?

Bo reflektor (pasywny) może:

• fizycznie zasłonić,
• albo „zdominować" echo radarowe tak, że sygnał SART jest mniej czytelny.

Wniosek praktyczny: Jeśli masz SART, ustaw go wysoko i nie chowaj za reflektor.

Co oznacza „96 godzin + 8 godzin"?

To jest wymóg pracy baterii:

• 96 h: SART ma być gotowy i nasłuchiwać (czeka, aż jakiś radar go „oświetli").
• potem dodatkowo 8 h: gdy już jest wykrywany i odpowiada, ma mieć energię na nadawanie/odpowiadanie.

Hak pamięciowy: 4 doby czuwania + 1 zmiana działania (96h + 8h).

Baterie i data ważności

To jest czysto eksploatacyjne: SART ma baterie z określoną datą, po terminie wymiana (bo w sytuacji awaryjnej nie ma „może zadziała").

AIS-SART

AIS-SART nie woła satelitów ani MRCC — on wysyła pozycję w AIS, żeby jednostki w pobliżu (i z powietrza) mogły Cię szybko znaleźć.

Co dokładnie wysyła AIS-SART po uruchomieniu?

• pozycję (GPS)
• identyfikację (specjalny MMSI urządzenia)
• nadaje to na kanałach AIS w VHF (AIS1/AIS2)

Czyli: pojawia się na ploterze/AIS jako „obiekt alarmowy".

Jak rozpoznać, że to AIS-SART, a nie statek?

Po pierwszych trzech cyfrach MMSI (to jest najważniejsze z tego fragmentu):

• 970 → AIS-SART „statkowy" (urządzenie ratunkowe typu SART)
• 972 → MOB (osobisty „człowiek za burtą")
• 974 → EPIRB-AIS (radiopława, która dodatkowo nadaje w AIS)

Ważne: te numery nie są MMSI statku. To identyfikator urządzenia (producent + numer seryjny).

Dwa główne typy AIS „ratunkowych"

1) AIS-SART (statkowy)

• do tratwy/akcji ratunkowej,
• większy, typowo „sprzęt ratunkowy statku".

2) AIS-MOB (osobisty)

• mały,
• montowany przy kamizelce/sztormiaku,
• często aktywuje się automatycznie po kontakcie z wodą.

Jak to wygląda na ploterze/AIS?

• zwykle widzisz specjalny symbol alarmowy,
• czasem odbiornik pokaże to „jak statek" — wtedy identyfikujesz po 970/972/974 w MMSI.

Zasięg AIS-SART

• między statkami (urządzenie przy powierzchni wody): zwykle ~8–10 Mm
• z powietrza (samolot/śmigłowiec): może być dużo dalej (nawet ~130 Mm), zależnie od wysokości lotu.

Sens: im wyżej antena odbiorcza, tym dalej AIS będzie odebrany — ta sama zasada co przy VHF.

Podsumowanie

AIS-SART/MOB nadaje pozycję w systemie AIS i jest rozpoznawalny po prefiksie MMSI 970/972 (a EPIRB-AIS po 974).