Ten materiał to pierwszy egzaminacyjny zestaw zwrotów angielskich po wprowadzeniu do SMCP. Obejmuje sytuacje, w których statek jest w niebezpieczeństwie albo ma pilny problem: prośbę o pomoc, pożar, zalanie, rozbitków, uszkodzenia, przechył i odbiór sygnału Mayday. Samą procedurę po polsku znasz z materiałów Wywołanie distress - MAYDAY i Wywołanie urgency - PAN PAN. Tutaj uczysz się, jak konkretne komunikaty brzmią po angielsku i dlaczego podobnie brzmiące odpowiedzi w banku pytań są błędne.

Jak czytać bank

Każde pytanie z tej grupy wygląda tak samo: dostajesz polskie zdanie i trzy angielskie propozycje. Tylko jedna jest zwrotem standardowym. Pozostałe dwie zwykle psują odpowiedź na jeden z czterech sposobów:

  • złe słowo kluczowe - wyraz, który w słowniku pasuje, ale w łączności morskiej znaczy coś innego (na przykład „bolt” zamiast „propeller”, „rudder” zamiast „steering gear”),
  • odwrócony sens - zamienione „przed” i „po”, „powyżej” i „poniżej”, lewa i prawa burta, stan dobry i zły,
  • zły czas gramatyczny - czas przeszły tam, gdzie meldujesz stan bieżący, albo czynność w toku tam, gdzie chodzi o fakt dokonany,
  • potoczny angielski lub błąd gramatyczny - zdanie, które brzmi znajomo z codziennej rozmowy, ale nie jest zwrotem standardowym albo zawiera błąd (na przykład „putted”, „felt overboard”, „can't proceeded”).

Najpewniejsza strategia jest prosta: zapamiętaj słowa kluczowe każdego zwrotu i odrzucaj każdą odpowiedź, która je zamienia. W SMCP nie szuka się synonimu, który „też by pasował”. Liczy się jedno ustalone sformułowanie.

Prośba o pomoc

Najliczniejsza grupa pytań dotyczy pomocy: jej potrzeby, możliwości udzielenia i czasu dotarcia. Tu kluczowe są trzy słowa: assistance (formalna pomoc udzielana przez inną jednostkę), proceed (płynąć dalej, kontynuować ruch) i arrive (przybyć, dotrzeć).

Asysta a pomoc

Zdanie „Potrzebuję asysty” to I require escort. W łączności morskiej asysta oznacza eskortę, czyli towarzyszenie jednostce, a nie ogólną pomoc. Dlatego „I require assistance” odpada: to zwrot o znaczeniu „potrzebuję pomocy”, w rozmówkach ujęty jako osobne hasło. „I need attention” to potoczne „potrzebuję uwagi” i nie jest zwrotem morskim.

Pytanie o pomoc

„Czy możecie udzielić pomocy?” to Can you render assistance? Wyrażenie „render assistance” jest utrwalonym morskim odpowiednikiem „udzielić pomocy”, a „can” pyta o możliwość. Odrzuć „Are you helping me?”, bo pyta, czy rozmówca już w tej chwili pomaga, oraz „Do you help me?”, bo pyta o zwyczaj, a nie o możliwość w konkretnej sytuacji.

Czas dotarcia

„Kiedy nadejdzie pomoc?” to When will assistance arrive? Pytanie o czas dotarcia buduje się czasownikiem „arrive”. „When is assistance going?” nie ma sensu, bo „going” bez kierunku nie znaczy „nadejść”. „When help is to come?” jest niegramatyczne i nie jest zwrotem standardowym.

To samo słowo wraca w pytaniu „Kiedy przybędziesz na pozycję statku w niebezpieczeństwie?”, czyli When will you arrive at distress position? Termin distress position oznacza pozycję jednostki w niebezpieczeństwie. Obie błędne odpowiedzi psują właśnie te dwa elementy: „run to position in danger” używa czasownika „biec” i nieprecyzyjnego określenia pozycji, a „go to ship in dangerous” zawiera błąd gramatyczny (po „in” potrzebny jest rzeczownik, a „dangerous” to przymiotnik).

Płynąć bez pomocy

Dwa zwroty różnią się tylko jednym słowem i warto uczyć się ich razem:

  • „Nie mogę płynąć bez pomocy” - I cannot proceed without assistance. Zgłaszasz, że nie jesteś w stanie samodzielnie kontynuować ruchu.
  • „Próbuję płynąć bez pomocy” - I try to proceed without assistance. Zgłaszasz, że mimo trudności próbujesz radzić sobie sam.

W obu przypadkach „płynąć” to proceed, a „pomoc” to assistance. Pułapki w banku:

  • „I do not have to sail without assistance” znaczy „nie muszę płynąć bez pomocy”, czyli zupełnie inny komunikat niż brak możliwości,
  • „I can't proceeded without assistance” ma błąd gramatyczny, bo po „can't” stoi bezokolicznik „proceed”, a nie forma przeszła,
  • „I try proceed without help” gubi „to” po „try” i zamienia formalne „assistance” na potoczne „help”,
  • „I try to sail without attendance” używa słowa „attendance”, które znaczy obecność lub uczestnictwo, a nie pomoc.

Holownik i karetka

„Proszę o holownik i karetkę dla ofiar wypadku” to Send tug and ambulance for casualties. Prośbę o wysłanie środków zaczyna się od send, holownik to tug, a poszkodowani w wypadku to casualties. Odrzuć „Give me tug and ambulance”, bo jest kolokwialne i nie mówi, dla kogo potrzebna jest karetka. Odrzuć też „Send tug and ambulance for survivors”, bo survivors to rozbitkowie, czyli osoby ocalałe, a nie ranni wymagający pomocy medycznej. To rozróżnienie wraca w dalszej części materiału.

Pożar

Przy pożarze bank sprawdza trzy komunikaty: gdzie się pali, czy pożar jest opanowany i czy się rozprzestrzenia.

„Pożar w nadbudówce” to w banku I am having fire in superstructure. Zgłoszenie ma pełne zdanie z podmiotem „I” i dopiero potem miejsce pożaru. W podręcznikowym wzorcu pożar zgłasza się też formą „I am on fire”, ale w tym pytaniu spośród trzech wariantów poprawny jest właśnie ten z „I am having fire”. Odrzuć „Superstructure is fireing”, bo zawiera błąd ortograficzny, a czasownik „to fire” znaczy strzelać lub odpalać, nie palić się. Odrzuć „Superstructure on fire”, bo to równoważnik zdania bez orzeczenia, a nie pełny meldunek.

„Pożar opanowany” to Fire is under control. Opanowany nie znaczy ugaszony i na tym opiera się pułapka. „Fire been extinguished” jest niegramatyczne (brakuje „has”) i znaczy „ugaszony”, czyli inny etap akcji. „Fire is putted out” ma błędną formę czasownika „put” i także znaczy „ugaszony”.

„Ogień rozprzestrzenia się” to Fire is spreading. Chodzi o przenoszenie się ognia na kolejne pomieszczenia. „Fire is decreasing” znaczy, że ogień słabnie, czyli odwrotnie. „Fire is increasing” opisuje wzrost intensywności, a nie rozprzestrzenianie się na nowe obszary, więc też odpada.

Zalanie i tonięcie

Woda na statku ma w banku trzy zwroty i każdy opiera się na innym słowie kluczowym.

„Nabieram wody” to I am making water. Kluczowy jest czasownik make: w SMCP „make water” oznacza napływ wody morskiej do statku, na przykład przez uszkodzony kadłub albo niedomknięte luki. Odrzuć „I am flooding”, bo w SMCP „flooding” oznacza zalewanie, czyli poważny, niekontrolowany napływ wody, a więc coś mocniejszego niż samo nabieranie wody. Odrzuć też „I am taking water”, bo nie jest to zwrot ze standardowych zwrotów IMO SMCP.

„Mam przeciek poniżej linii wodnej” to I have a leak below water line. SMCP konsekwentnie używa pary above / below water line. Dlatego „I am leaking above water line” odpada, bo mówi o przecieku powyżej linii wodnej, a „I have a leak under water line” odpada, bo w tym zwrocie przyimkiem jest „below”, nie „under”.

W pytaniu o tonięcie bank podaje początek zdania „I am sinking” i każe wybrać dalszą część, która oddaje sens „po zalaniu”. Poprawnie jest after flooding, czyli pełne zdanie „I am sinking after flooding”. Zwróć uwagę, że „flooding” jest tu właściwe, bo opisuje przyczynę tonięcia. „Before flooding” odpada, bo „before” znaczy „przed”, a „after flowing” odpada, bo „flowing” opisuje płynącą ciecz, a nie zalanie jednostki.

Rozbitkowie

Ta grupa dotyczy ludzi: podjęcia rozbitków z wody, ich stanu, rannych, człowieka za burtą i opuszczenia statku. Kluczowe słowa to survivors (rozbitkowie), injured persons (ranni), overboard (za burtą) i abandon (opuścić jednostkę w zagrożeniu).

Podjęcie rozbitków

„Czy możesz podjąć rozbitków?” to Can you pick up survivors? Podjęcie rozbitków to zawsze pick up. „Can you receive survivors?” odpada, bo „receive” nie jest standardowym czasownikiem dla tej czynności. „Can you require survivors?” odpada, bo „require” znaczy wymagać lub potrzebować, więc zdanie nie ma sensu.

Stan rozbitków

Stan rozbitków melduje się jednym wzorcem: Survivors in good condition albo Survivors in bad condition. Zapamiętaj, że w tym zwrocie nie ma czasownika „are”.

  • „Stan rozbitków jest dobry” to Survivors in good condition. Wariant „in bad condition” jest poprawnym zwrotem, ale oznacza stan zły. „Survivors are good” to potoczny angielski spoza standardu.
  • „Stan rozbitków jest zły” to Survivors in bad condition. „Survivors are bad” znaczy, że rozbitkowie są źli jako ludzie. „Condition of castaways is not bad” znaczy „nie jest zły”, czyli odwrotnie, i nie trzyma się wzorca.

Liczba rannych

„Podaj liczbę rannych” to Report injured persons. Prośbę o meldunek zaczyna się od report. „Say injured persons” odpada, bo czasownik „say” nie występuje w tym zwrocie. „Inform injured” znaczyłoby „poinformuj rannych”, czyli adresatem byliby sami ranni.

Człowiek za burtą

„Z mego statku wypadł człowiek za burtę” to I have lost person overboard. Present Perfect „I have lost” mówi, że zdarzenie właśnie nastąpiło i jego skutek trwa. „A person felt overboard” zawiera błąd: „felt” to czas przeszły od „feel” (czuć), a nie od „fall” (spaść). „My vessel threw person overboard” znaczy, że człowieka celowo wyrzucono za burtę, co całkowicie zmienia sens meldunku.

Opuszczenie statku

Opuszczenie jednostki w zagrożeniu to zawsze czasownik abandon i rzeczownik vessel. Bank sprawdza dwa zwroty.

„Muszę opuścić statek po zderzeniu” to I must abandon vessel after collision. Odrzuć „I have to leave vessel before collision”, bo „before” odwraca kolejność zdarzeń, a „leave” nie jest właściwym czasownikiem. Odrzuć „I have to abandon ship after crash”, bo „crash” to potoczne słowo z języka drogowego i lotniczego, a zderzenie na morzu to collision.

„Załoga opuściła statek” to Crew has abandoned vessel. Present Perfect oznacza czynność zakończoną: załogi już nie ma na pokładzie. „Crew are abandoning vessel” opisuje czynność w toku, czyli załoga dopiero opuszcza statek. „Crew left ship” to potoczne tłumaczenie bez „abandon” i bez „vessel”.

Uszkodzenia

Meldunki o awariach sprawdzają, czy znasz właściwą nazwę urządzenia i właściwą konstrukcję zdania.

Napęd i ster

  • „Śruba statku jest uszkodzona” to Propeller damaged. Śruba napędowa to propeller. „Bolt damaged” odpada, bo „bolt” to śruba w sensie łącznika, na przykład wkręt lub sworzeń. „Propeller are damaged” ma błąd gramatyczny, bo „propeller” jest w liczbie pojedynczej.
  • „Mam kłopoty z silnikiem głównym” to I have problems with main engine. Awarię konkretnego urządzenia zgłasza się przez problems with. „I do not have main engine” znaczy, że na statku w ogóle nie ma silnika. „I have difficulty with main engine” odpada, bo słowo „difficulty” SMCP rezerwuje dla trudności w manewrowaniu jako całości, co omawia następna sekcja.
  • „Mam problemy z urządzeniem sterowym” to I have problems with steering gear. Steering gear to całe urządzenie sterowe razem z napędem steru i hydrauliką. „Rudder” to sama płetwa sterowa, czyli tylko jeden element. „Steering” to czynność sterowania, a nie urządzenie.

Radar i kolizja

„Mój radar jest uszkodzony” to My radar is damaged. Stan urządzenia opisuje się konstrukcją „is + damaged”. „My radar has damaged” jest błędne gramatycznie, bo brakuje strony biernej. „My radar brake down” zawiera dwa błędy: „brake” to hamulec, a nie „break”, a do tego forma czasownika jest niepoprawna.

„Zderzyłem się z nieznanym obiektem” to I have collided with unknown object. Słowo object oddaje ogólny, nieokreślony charakter przeszkody. „Unknown vessel” zawęża komunikat do kolizji z inną jednostką pływającą. „Unknown derelict” oznacza porzucony, dryfujący wrak, czyli informację zbyt szczegółową i nieprawdziwą w tej sytuacji.

Przechył i sterowanie

Ostatnia grupa uszkodzeń opisuje statek, który przechyla się albo nie może normalnie manewrować.

Niebezpieczny przechył

Przechył statku to list, lewa burta to port, a prawa burta to starboard. Wzorzec meldunku brzmi „I have dangerous list to ...”.

  • „Mam niebezpieczny przechył na lewą burtę” to I have dangerous list to port. Odrzuć „I am having a heel to left side”, bo „heel” oznacza raczej chwilowe przechylenie, a „left side” to określenie potoczne. Odrzuć „I am heel dangerously to port”, bo zdanie jest niegramatyczne i nie używa słowa „list”.
  • „Mam niebezpieczny przechył na prawą burtę” to I have dangerous list to starboard. Tu pułapką jest poprawnie zbudowane zdanie z niewłaściwą burtą: „I have dangerous list to port” oznacza lewą burtę. „I am on starboard” w ogóle nie mówi o przechyle.

Utrata sterowności

„Nie odpowiadam za swoje ruchy” to I am not under command. Ten zwrot zgłasza, że statek z powodu wyjątkowych okoliczności, na przykład awarii steru lub napędu, nie może manewrować i nie może ustąpić drogi innym. Obie błędne odpowiedzi to dosłowne tłumaczenia z polskiego: „I am not responsible for my movements” nie funkcjonuje jako zwrot morski, a „I do not have responsibility for my moving” jest dodatkowo niegramatyczne.

„Manewruję z trudnością” to I am manoeuvring with difficulty. Meldujesz stan bieżący, więc potrzebny jest czas Present Continuous. „I was maneuvering with difficulty” odpada, bo jest w czasie przeszłym, a do tego używa pisowni amerykańskiej zamiast brytyjskiej „manoeuvring”. „I am steering with problem” odpada, bo „steering” to tylko praca sterem, a „with problem” jest niepoprawne gramatycznie.

Zestaw obok siebie dwa zwroty: problems with dotyczy awarii konkretnego urządzenia, a with difficulty dotyczy manewrowania statkiem jako całością.

Odbiór Mayday

Ostatnie pytanie dotyczy stacji, która słyszy wezwanie w niebezpieczeństwie. „Odebrałem twój sygnał Mayday” to I have received your Mayday signal. Czas Present Perfect „have received” mówi o fakcie zakończonym, którego skutek trwa, czyli sygnał dotarł. Kluczowym czasownikiem jest receive.

Obie pułapki brzmią jak radiowy żargon:

  • „I can read your Mayday message” mówi o zdolności odczytania wiadomości, a nie o fakcie jej odebrania,
  • „I have copied your Mayday signal” używa „copied”, które w żargonie radiowym dotyczy zrozumienia i zapisania treści zwykłej korespondencji, a nie formalnego odebrania sygnału alarmowego.

Kiedy i jak po polsku potwierdza się odbiór alarmu, omawia materiał o wywołaniu distress MAYDAY. Angielskie zwroty dotyczące nawigacji i ruchu statków oraz ogólnej procedury radiowej znajdziesz w kolejnych materiałach tego bloku.

Co zapamiętać

  • Pomoc to assistance, udzielić pomocy to render assistance, asysta to escort.
  • Płynąć dalej to proceed: „I cannot proceed without assistance” i „I try to proceed without assistance”.
  • Przybyć to arrive: „When will assistance arrive?” i „When will you arrive at distress position?”.
  • Holownik i karetka dla poszkodowanych: Send tug and ambulance for casualties. Casualties to ranni, survivors to rozbitkowie.
  • Pożar: I am having fire in superstructure, Fire is under control (opanowany, nie ugaszony), Fire is spreading.
  • Woda: I am making water, I have a leak below water line, I am sinking after flooding.
  • Rozbitkowie: Can you pick up survivors?, Survivors in good / bad condition (bez „are”), Report injured persons.
  • Ludzie i statek: I have lost person overboard, I must abandon vessel after collision, Crew has abandoned vessel.
  • Uszkodzenia: Propeller damaged, I have problems with main engine, I have problems with steering gear, My radar is damaged, I have collided with unknown object.
  • Przechył: I have dangerous list to port / starboard (port = lewa, starboard = prawa).
  • Sterowność: I am not under command, I am manoeuvring with difficulty.
  • Odbiór: I have received your Mayday signal, nie „copied” i nie „can read”.
  • Odrzucaj odpowiedzi, które zamieniają słowo kluczowe, odwracają sens, zmieniają czas albo zawierają błąd gramatyczny.

Slug: distress-urgency-zwroty-smcp