Radiooperator na jachcie prawie nigdy nie mówi o częstotliwościach. Mówi o kanałach: "wołam na szesnastce", "przejdźmy na roboczy", "alarm poszedł na siedemdziesiątce". Zanim przejdziesz do procedur MAYDAY, PAN PAN czy łączności rutynowej, musisz wiedzieć, czym jest kanał, jakie są sposoby pracy na kanałach i dlaczego kilka numerów ma szczególne znaczenie. Ten materiał daje mapę tego bloku. To orientacja, a nie lista odpowiedzi do wykucia - szczegóły i pytania egzaminacyjne omawiają dwa kolejne materiały w ścieżce.

Po co kanały

W poprzednim bloku o falach radiowych pojawił się morski zakres VHF, czyli wydzielony fragment pasma, w którym pracują radiotelefony morskie. Ten zakres podzielono na kanały. Kanał to ponumerowane, z góry ustalone ustawienie radiotelefonu: numer odpowiada konkretnej częstotliwości (albo parze częstotliwości), a wiele kanałów ma też ustalone przeznaczenie.

Taki podział ma dwie zalety. Po pierwsze, wybór kanału jest prosty i jednoznaczny. Radiooperator ustawia numer, a radiotelefon sam dobiera właściwą częstotliwość. Pomyłkę w jednej cyfrze numeru łatwo zauważyć, a pomyłkę w kilku miejscach po przecinku w megahercach już nie. Po drugie, wszyscy korzystają z tego samego planu kanałów. Jeśli stacja brzegowa podaje kanał roboczy, każdy statek w zasięgu wie, gdzie jej szukać, bez względu na to, jakiej marki radiotelefon ma na pokładzie.

Kanał a przeznaczenie

Numer kanału to nie tylko adres w eterze. Część kanałów służy wyłącznie określonym celom i nie wolno ich używać do zwykłych rozmów. Dzięki temu w morskiej łączności panuje porządek: wiadomo, gdzie prowadzi się nasłuch, gdzie nadaje się alarm, a gdzie można spokojnie umówić się z innym jachtem. Skąd wzięła się numeracja kanałów i jak jest zbudowana, opisuje materiał Kanały VHF - numeracja i przeznaczenie.

Simpleks i dupleks

Kanały różnią się nie tylko numerem i przeznaczeniem, ale także sposobem pracy. Na początek wystarczy jedna obserwacja: niektóre kanały wykorzystują jedną częstotliwość, a inne parę częstotliwości. Od tego zależy, czy obie strony mogą mówić w tym samym czasie, czy muszą się wymieniać.

Właśnie dlatego w łączności fonicznej tak ważne są zwroty, którymi radiooperator oddaje głos drugiej stronie. Poznasz je w materiałach o procedurach łączności.

Trzy terminy

Egzamin SRC opisuje sposoby pracy trzema nazwami: simpleks, dupleks i semidupleks. Pytania sprawdzają dokładną definicję każdego z nich, liczbę częstotliwości w danym trybie i to, w jakim trybie pracują konkretne kanały. Tych definicji nie warto uczyć się ze skrótu - omawia je dokładnie, z przykładami, materiał Simpleks, dupleks i semidupleks. Czytając go, zwracaj uwagę na to, jaki radiotelefon masz zwykle na jachcie i z kim prowadzisz łączność, bo to właśnie odróżnia semidupleks od dwóch pozostałych trybów.

Kanał 16 i 70

Spośród wszystkich kanałów VHF dwa numery spotkasz w niemal każdym materiale o procedurach. Warto od początku rozumieć, czym się różnią, bo mylenie ich to jeden z częstszych błędów początkujących.

Kanał 16 to kanał foniczny, czyli głosowy. Pełni rolę wspólnego punktu spotkania: na nim prowadzi się nasłuch, na nim wywołuje się inne stacje i na nim nadaje się głosem komunikaty w niebezpieczeństwie. Ponieważ słuchają go wszyscy, rozmowa nie powinna na nim trwać dłużej, niż wymaga nawiązanie kontaktu. Zasadę wywołania na kanale 16 i przejścia na kanał roboczy omawia materiał Zasady łączności radiowej VHF.

Kanał 70 nie służy do rozmów. To kanał DSC, czyli cyfrowego selektywnego wywołania. Radiotelefon wysyła na nim krótkie cyfrowe komunikaty, na przykład alarm w niebezpieczeństwie z numerem MMSI i pozycją. Na kanale 70 nie nadaje się głosem.

Jak współpracują

Oba kanały często działają w parze. Alarm DSC na kanale 70 zwraca uwagę innych stacji i przekazuje najważniejsze dane w formie cyfrowej, a właściwa rozmowa głosowa odbywa się następnie na kanale 16. Ten schemat dokładnie opisują materiały Alarmowanie w niebezpieczeństwie DSC i Wywołanie MAYDAY.

Robocze i specjalne

Poza kanałami 16 i 70 plan kanałów VHF obejmuje dwie szerokie grupy, które warto rozróżniać od pierwszego dnia nauki.

Kanały robocze to te, na które przechodzi się po nawiązaniu kontaktu, żeby prowadzić właściwą rozmowę i nie blokować kanału wywoławczego. Część z nich jest przeznaczona do łączności między jednostkami, a część do łączności ze stacjami brzegowymi i portami. Kanał roboczy wskazuje zwykle stacja wywołująca albo stacja brzegowa.

Kanały specjalne mają przypisaną jedną, wąską funkcję. W tej grupie znajdziesz między innymi kanały do:

  • uzgadniania manewrów między mostkami statków,
  • współpracy jednostek biorących udział w akcji poszukiwawczo-ratowniczej SAR,
  • łączności wewnętrznej na pokładzie jednej jednostki,
  • ochrony kanału 16 przed zakłóceniami.

Egzamin SRC sprawdza, który numer kanału odpowiada której funkcji. Przyporządkowanie numerów do tych zadań, wraz z kanałami zalecanymi do rozmów między jachtami, omawia materiał Simpleks, dupleks i semidupleks w części o przeznaczeniu kanałów.

Nasłuch kilku kanałów

Skoro ważne informacje mogą pojawić się na różnych kanałach, radiotelefony mają funkcje, które pozwalają słuchać więcej niż jednego kanału. Opisuje je materiał Podwójny nasłuch (dual watch) - tam też jest porównanie ze skanowaniem.

Co dalej

Po tym wprowadzeniu ścieżka przechodzi przez dwa materiały egzaminacyjne, w których znajdują się pytania z tego bloku:

  1. Simpleks, dupleks i semidupleks - sposoby pracy kanałów, liczba częstotliwości w każdym trybie, z kim można prowadzić łączność w danym trybie oraz przeznaczenie najważniejszych kanałów.
  2. Kanały VHF - numeracja i przeznaczenie - skąd wziął się plan kanałów, jak wygląda ich numeracja i co oznacza podział zakresu morskiego na kanały.

Czytając je, wracaj do trzech pytań z tego wprowadzenia: ile częstotliwości ma kanał, do czego jest przeznaczony i czy wolno na nim mówić.

Co zapamiętać

  • Kanał to ponumerowane ustawienie radiotelefonu, któremu odpowiada ustalona częstotliwość albo para częstotliwości. Radiooperator wybiera numer, a nie wartość w megahercach.
  • Wszystkie stacje korzystają z tego samego planu kanałów, więc numer kanału jest jednoznaczny dla każdej jednostki i stacji brzegowej.
  • Kanały różnią się sposobem pracy: jedne wykorzystują jedną częstotliwość, inne parę częstotliwości. Trzy nazwy trybów - simpleks, dupleks i semidupleks - oraz ich definicje omawia osobny materiał.
  • Kanał 16 jest foniczny: nasłuch, wywołanie i komunikaty głosowe w niebezpieczeństwie. Kanał 70 jest cyfrowy: tylko DSC, bez głosu.
  • Po wywołaniu przechodzi się na kanał roboczy, żeby nie blokować kanału wywoławczego.
  • Kanały specjalne mają wąskie, przypisane funkcje, takie jak manewry między mostkami, akcje SAR, łączność wewnętrzna na statku czy ochrona kanału 16. Ich numery to materiał egzaminacyjny osobnego artykułu.

Slug: kanaly-vhf-wprowadzenie