Nagłówek komunikatu NAVTEX - ZCZC, B1-B4, NNNN, numer 00

Każdy komunikat NAVTEX zaczyna się od krótkiego nagłówka, który odbiornik czyta, zanim wydrukuje lub wyświetli treść. Z tych kilku znaków można odczytać, która stacja nadała komunikat, czego on dotyczy i jaki ma numer. Na końcu wydruku pojawia się z kolei znacznik, który mówi, czy odbiór się udał. Pytania egzaminacyjne na ten temat opierają się prawie zawsze na jednej umiejętności: poprawnym rozczytaniu kolejnych pozycji nagłówka. Czym w ogóle są morskie informacje bezpieczeństwa, omawia materiał MSI i NAVTEX, a częstotliwości, język i zasięg stacji opisuje artykuł NAVTEX - 518/490 kHz, język, FEC, zasięg. Tutaj zajmujemy się wyłącznie budową nagłówka i znacznikami odbioru.

Budowa nagłówka

Nagłówek komunikatu NAVTEX ma stały układ, który w podręcznikach zapisuje się jako:

ZCZC B1B2B3B4

Najpierw pojawia się grupa liter ZCZC, a po spacji cztery znaki oznaczone symbolami B1, B2, B3 i B4. Każda pozycja ma swoje znaczenie i nie wolno ich zamieniać miejscami:

Najważniejsza zasada na egzamin brzmi: pierwsza litera po ZCZC to stacja, druga litera to rodzaj komunikatu. Większość błędnych odpowiedzi w pytaniach o nagłówek polega właśnie na zamianie tych dwóch pozycji.

ZCZC

Grupa ZCZC oznacza początek komunikatu. Odbiornik traktuje ją jak sygnał, że za chwilę przyjdzie nagłówek, a po nim treść. ZCZC nie niesie żadnej informacji o stacji ani o rodzaju wiadomości, dlatego przy odczytywaniu nagłówka po prostu ją pomijasz i zaczynasz liczyć pozycje od pierwszego znaku za spacją.

B1 stacja

B1 to pierwsza litera po ZCZC. Jest to identyfikator stacji nadawczej. Każda stacja NAVTEX w danym rejonie ma przypisaną jedną literę i tą literą podpisuje swoje komunikaty. Na egzaminie nie musisz wiedzieć, gdzie leży stacja oznaczona daną literą. Wystarczy, że wskażesz właściwą literę.

Dwa przykłady z egzaminu:

• ZCZC JA23 - pierwsza litera po ZCZC to J, więc komunikat nadała stacja J. Litera A stoi na drugiej pozycji, zatem opisuje rodzaj komunikatu, a nie stację. Odpowiedź „nadała stacja A” jest więc pułapką polegającą na pomyleniu B1 z B2.
• ZCZC UB66 - pierwsza litera to U, więc komunikat nadała stacja U. Odpowiedź wskazująca jakąkolwiek inną literę, na przykład J, jest błędna, bo litery J w tym nagłówku w ogóle nie ma.

B2 rodzaj

B2 to druga litera po ZCZC. Określa rodzaj (temat) komunikatu. Pełna lista liter jest dłuższa, ale do egzaminu SRC wystarczy kilka z nich, bo właśnie one pojawiają się w odpowiedziach:

• A - ostrzeżenie nawigacyjne,
• B - ostrzeżenie meteorologiczne,
• E - prognoza pogody.

Szczególnie uważaj na literę B. Oznacza ona ostrzeżenie meteorologiczne, czyli krótką informację o groźnym zjawisku pogodowym, a nie zwykłą, planową prognozę pogody. Prognoza ma osobną literę, E. Litera B nie dotyczy też piractwa. Informacje o atakach piratów należą do innej kategorii i mają w NAVTEX własne oznaczenie (literę D), więc nie łącz ich z literą B.

Teraz możesz rozczytać rodzaj komunikatu we wszystkich przykładach:

• LB47 - druga litera B, więc jest to ostrzeżenie meteorologiczne. Nie prognoza pogody i nie informacja o piratach.
• BB01 - tu łatwo się pomylić, bo litera B występuje dwa razy. Pierwsza B to stacja, druga B to rodzaj komunikatu. Nagłówek oznacza więc ostrzeżenie meteorologiczne nadane przez stację B. Nie jest to ostrzeżenie nawigacyjne, bo to oznaczałaby litera A na drugiej pozycji.
• UB66 - druga litera B, więc również ostrzeżenie meteorologiczne. Dlatego odpowiedź „komunikat dotyczy ostrzeżenia nawigacyjnego” jest przy tym nagłówku błędna.
• JA23 - druga litera A, więc ostrzeżenie nawigacyjne. Odpowiedź „komunikat dotyczy ostrzeżenia meteorologicznego” jest tu błędna, bo ostrzeżenie meteorologiczne wymagałoby litery B.

W jednym z pytań pojawia się też odpowiedź, że nagłówek wskazuje obszar morza A1. Nagłówek NAVTEX nie zawiera informacji o obszarach morza GMDSS. Mówi tylko o stacji, rodzaju komunikatu i numerze. Obszary A1-A4 to zupełnie inne pojęcie, omawiane przy systemie GMDSS.

B3B4 numer

B3B4 to dwie ostatnie pozycje nagłówka. Są to cyfry tworzące numer porządkowy komunikatu w obrębie danej stacji i danego rodzaju. W nagłówku JA23 numerem jest 23, w UB66 numerem jest 66, a w BB01 numerem jest 01.

Numer porządkowy nie jest godziną nadania. Czas nadania, jeśli jest potrzebny, znajduje się w treści komunikatu, a nie w nagłówku. Pamiętaj o tym przy numerze 00, któremu poświęcony jest osobny rozdział poniżej.

Znaczniki odbioru

NAVTEX przesyła komunikaty jako tekst, a odbiornik składa go znak po znaku. Podczas odbioru część znaków może zostać zniekształcona, na przykład przez zakłócenia. Odbiornik sprawdza więc, ile znaków odebrał z błędem, i na końcu wydruku zaznacza wynik tej kontroli. Granicą jest 4% błędnych znaków. Znacznik ma postać kilku liter N, a na egzaminie liczy się to, czy są ich trzy, czy cztery.

Oba znaczniki opisują wyłącznie jakość odbioru. Żaden z nich nie mówi, że komunikat jest pilny. O tym, czego dotyczy wiadomość, informuje nagłówek, przede wszystkim litera B2.

NNN

Trzy litery NNN na końcu wydruku oznaczają, że komunikat został odebrany niepoprawnie. Liczba błędnych znaków przekroczyła granicę 4%, więc odbiornik uznaje odbiór za nieudany i nie zapisuje takiego komunikatu jako odebranego. Stacja nada go ponownie w kolejnej transmisji według swojego harmonogramu i wtedy odbiornik ma szansę przyjąć go poprawnie.

Na egzaminie odrzucasz przy NNN dwie odpowiedzi: „komunikat odebrany poprawnie”, bo to opis znacznika czteroliterowego, oraz „komunikat pilny”, bo znacznik nie ma związku z pilnością.

NNNN

Cztery litery NNNN oznaczają, że komunikat został odebrany z liczbą błędów poniżej 4%, czyli poprawnie. Taki komunikat odbiornik zapisuje w pamięci jako odebrany.

Tu również odrzucasz dwie odpowiedzi: „komunikat odebrany niepoprawnie”, bo to znaczenie trzech liter N, oraz „komunikat pilny”, bo cztery litery N także mówią tylko o jakości odbioru.

Łatwy sposób zapamiętania: więcej liter N - lepszy odbiór. Pełne cztery litery N oznaczają odbiór udany, a o jedną literę N mniej - odbiór nieudany.

Numer 00

Numer porządkowy 00 ma w NAVTEX specjalne znaczenie. Stacja nadaje go tylko komunikatom szczególnie ważnym dla bezpieczeństwa, na przykład w nagłówku JD00.

Żeby zrozumieć, co robi numer 00, trzeba wiedzieć jedno o odbiorniku: użytkownik może w nim ustawić, z których stacji chce przyjmować komunikaty. Wiadomości od stacji, których nie wybrał, odbiornik zwykle pomija. Numer 00 jest wyjątkiem od tej zasady. Komunikat oznaczony numerem 00 zostanie wydrukowany przez wszystkie odbiorniki NAVTEX znajdujące się w zasięgu stacji nadającej, niezależnie od tego, jak użytkownik ustawił wybór stacji. Chodzi o to, żeby najważniejsza informacja dotarła do każdego statku w rejonie, nawet jeśli ktoś wyłączył daną stację w swoim urządzeniu.

Na egzaminie odrzucasz przy numerze 00 dwie odpowiedzi:

• Komunikat zostanie zignorowany - jest dokładnie odwrotnie. Numer 00 sprawia, że odbiornik nie może takiego komunikatu pominąć.
• Komunikat nadano o godzinie 00:00 - cyfry B3B4 to numer porządkowy, a nie czas nadania. Nagłówek NAVTEX w ogóle nie zawiera godziny.

Szczegółowa obsługa odbiornika, w tym sam wybór stacji i rodzajów komunikatów, jest tematem osobnego materiału z tej serii.

Co zapamiętać

• Nagłówek ma układ ZCZC B1B2B3B4. ZCZC oznacza początek komunikatu.
• B1, czyli pierwsza litera po ZCZC, to stacja nadawcza. JA23 nadała stacja J, a UB66 nadała stacja U.
• B2, czyli druga litera, to rodzaj komunikatu: A - ostrzeżenie nawigacyjne, B - ostrzeżenie meteorologiczne, E - prognoza pogody.
• Druga litera B to zawsze ostrzeżenie meteorologiczne, a nie prognoza pogody i nie informacja o piratach. BB01 i LB47 to ostrzeżenia meteorologiczne.
• B3B4 to dwucyfrowy numer porządkowy, a nie godzina nadania. Nagłówek nie mówi też nic o obszarze morza A1.
• NNN na końcu wydruku - komunikat odebrany niepoprawnie (błędów ponad 4%).
• NNNN - komunikat odebrany ze stopą błędów poniżej 4%. Żaden ze znaczników N nie oznacza komunikatu pilnego.
• Numer 00 - komunikat drukują wszystkie odbiorniki w zasięgu stacji, bez względu na ustawiony wybór stacji. Nie jest ignorowany i nie oznacza godziny 00:00.