Potwierdzenie odbioru i MAYDAY RELAY - pośrednie alarmowanie

Alarm w niebezpieczeństwie to dopiero początek łączności. Zaraz po nim pojawiają się dwa pytania: kto i w jaki sposób potwierdza, że alarm został odebrany, oraz co robi statek, który słyszy cudzy alarm, a jednostka w niebezpieczeństwie nie może już sama wzywać pomocy. Na egzaminie SRC te zagadnienia wracają w kilku podobnie brzmiących pytaniach, które różnią się jednym słowem: statek czy stacja nadbrzeżna, fonia czy DSC, własne wezwanie czy przekazanie cudzego. Ten artykuł porządkuje właśnie te rozróżnienia w paśmie VHF.

Skąd przychodzimy - krótki mostek

Jednostka w niebezpieczeństwie zwykle najpierw nadaje cyfrowy alarm DSC na kanale 70, a potem prowadzi łączność głosową na kanale 16, zaczynając wezwanie od MAYDAY wymówionego trzy razy. Treść alarmu DSC oraz budowę samego wezwania MAYDAY omawiają osobne materiały: alarmowanie w niebezpieczeństwie DSC oraz MAYDAY fonią na kanale 16. Tutaj zaczynamy w chwili, gdy alarm lub wezwanie już zostało nadane, a inne stacje muszą na nie zareagować.

Podstawowe pojęcia

• Zawiadomienie o niebezpieczeństwie - radiotelefoniczne (głosowe) wezwanie i wiadomość jednostki, której zagraża poważne i bezpośrednie niebezpieczeństwo, nadane w VHF na kanale 16.
• Alarm DSC w niebezpieczeństwie - cyfrowy sygnał wysłany przez urządzenie DSC na kanale 70. Urządzenie jednostki w niebezpieczeństwie powtarza go automatycznie, dopóki nie otrzyma potwierdzenia.
• Potwierdzenie odbioru - odpowiedź stacji, która informuje jednostkę w niebezpieczeństwie (i pozostałe stacje), że alarm lub zawiadomienie zostało odebrane. Może mieć postać głosową (radiotelefonia) albo cyfrową (DSC), zależnie od tego, kto potwierdza i czego dotyczy potwierdzenie.
• Pośrednie alarmowanie (ang. relay, w fonii MAYDAY RELAY, w DSC DISTRESS RELAY) - nadanie alarmu lub zawiadomienia o niebezpieczeństwie przez stację, która sama nie jest w niebezpieczeństwie, w imieniu jednostki zagrożonej. W podręcznikach i pytaniach spotkasz też określenie pośrednictwo w niebezpieczeństwie albo retransmisja alarmu.
• Stacja nadbrzeżna - lądowa stacja morskiej służby radiowej, która w akcji ratowniczej współpracuje z ratowniczym centrum koordynacyjnym (RCC). Szczegółowy podział ról RCC, stacji nadbrzeżnych i jednostek na miejscu akcji omawia osobny materiał.

Potwierdzenie zawiadomienia radiotelefonicznego - kanał 16

Jeżeli zawiadomienie o niebezpieczeństwie zostało nadane głosem na kanale 16 VHF, potwierdzenie jego odbioru również nadaje się radiotelefonicznie na kanale 16 (156,8 MHz). Logika jest prosta: jednostka w niebezpieczeństwie nadała wezwanie na kanale 16 i tam czeka na odpowiedź. Odpowiedź nadana na innym kanale mogłaby do niej w ogóle nie dotrzeć, a pozostałe stacje nie wiedziałyby, że wezwanie zostało już odebrane.

Na kanale 16 prowadzi się także dalszą korespondencję w niebezpieczeństwie. Zostaje ona tam, dopóki koordynator akcji (RCC albo stacja nadbrzeżna) nie poleci przejścia na inny kanał roboczy.

W pytaniu o kanał potwierdzenia pojawiają się zwykle kanały-pułapki:

• Kanał 13 - kanał międzystatkowy do łączności mostek-mostek (bridge-to-bridge), używany do spraw bezpieczeństwa żeglugi, np. uzgadniania manewrów. Nie służy do potwierdzania alarmów w niebezpieczeństwie.
• Kanał 26 - kanał korespondencji publicznej ze stacjami nadbrzeżnymi, pracujący w dupleksie. Nie jest kanałem łączności w niebezpieczeństwie.

Zasada egzaminacyjna: zawiadomienie odebrane na kanale 16 potwierdzasz na kanale 16.

O tym, że potwierdzenie fonią zaczyna się od pojedynczego słowa MAYDAY (a nie od potrójnego), mówi materiał MAYDAY fonią na kanale 16. Tutaj tego nie powtarzamy.

Potwierdzenie alarmu DSC - statek a stacja nadbrzeżna

Przy alarmie DSC egzamin rozróżnia, kto potwierdza. Zasady dla statku i dla stacji nadbrzeżnej są różne i właśnie na tej różnicy opierają się pytania.

Stacja nadbrzeżna potwierdza tylko przez DSC

Potwierdzenie odbioru alarmu DSC zazwyczaj nadaje stacja nadbrzeżna lub RCC. Robi to wyłącznie za pomocą DSC, czyli tym samym systemem, którym alarm został wysłany. Powód jest techniczny: urządzenie DSC jednostki w niebezpieczeństwie automatycznie powtarza alarm i przestaje to robić dopiero wtedy, gdy odbierze cyfrowe potwierdzenie. Głos na kanale 16 nie zatrzyma automatycznych powtórzeń, bo urządzenie DSC go nie „rozumie”.

Radiotelefonia pojawia się dopiero w następnym kroku: po potwierdzeniu DSC właściwą korespondencję w niebezpieczeństwie prowadzi się głosem na kanale 16. To jednak jest już dalsza łączność, a nie samo potwierdzenie odbioru alarmu.

Dlatego dla stacji nadbrzeżnej odpadają zarówno odpowiedź „tylko radiotelefonią”, jak i „radiotelefonią lub DSC”. Poprawna jest wersja: tylko DSC.

Statek może potwierdzić radiotelefonią lub DSC

Dla stacji statkowej w paśmie VHF przepisy dopuszczają obie metody potwierdzenia: radiotelefonię i DSC. W praktyce jednak te metody nie są równorzędne i warto znać obie ścieżki:

1. Ścieżka podstawowa - radiotelefonia. Statek, który odebrał alarm DSC w VHF, prowadzi przez pięć minut nasłuch na kanale 16 i potwierdza odbiór głosem na tym kanale. W tym czasie stacja nadbrzeżna ma szansę sama potwierdzić alarm przez DSC.
2. Ścieżka szczególna - DSC. Statek może nadać potwierdzenie przez DSC, ale tylko po uzgodnieniu z RCC lub stacją nadbrzeżną, w konkretnym celu: żeby przerwać automatyczne powtarzanie alarmu przez urządzenie jednostki w niebezpieczeństwie.

Z tego wynikają oceny odpowiedzi w pytaniu o metodę potwierdzenia przez statek:

• „tylko DSC” - błędne, bo pomija podstawową drogę, czyli radiotelefonię;
• „tylko radiotelefonią” - błędne, bo przepisy dopuszczają też potwierdzenie DSC (w opisanym, uzgodnionym przypadku);
• „radiotelefonią lub DSC” - poprawne, bo operator statkowy dysponuje obiema metodami.

Zestawienie: kto czym potwierdza alarm DSC w VHF

Czas potwierdzenia przez stację nadbrzeżną - najwyżej 2,75 minuty

Pytanie o zasady potwierdzania wywołania w niebezpieczeństwie przez stację nadbrzeżną w VHF sprawdza trzy elementy naraz. Potwierdzenie:

• inicjuje się ręcznie, a nie automatycznie - operator ma ocenić sytuację, zanim odpowie;
• nadaje się na tej samej częstotliwości, na której odebrano wywołanie - dla alarmu DSC w VHF jest to kanał 70;
• nadaje się jak najszybciej, z opóźnieniem nie większym niż 2,75 minuty, czyli 2 minuty i 45 sekund. Ten krótki margines daje operatorowi czas na ocenę sytuacji i uruchomienie reakcji ratowniczej.

Najważniejsze jest słowo określające granicę czasu. 2,75 minuty to górna granica: stacja nadbrzeżna nie może zwlekać dłużej. Odpowiedź, która mówi o opóźnieniu „co najmniej jednominutowym”, odwraca sens procedury, bo zamienia maksymalny czas oczekiwania na minimalny. Stacja nie ma czekać, tylko odpowiedzieć bez zbędnej zwłoki.

Druga pułapka to odpowiedź wymieniająca wyłącznie ręczne potwierdzenie na kanale 70. Kanał jest wskazany dobrze, ale taka odpowiedź pomija zasadę „na tej samej częstotliwości” i limit czasu, więc jest niepełna. Wybierz wariant, który zawiera wszystkie trzy elementy: ręcznie, ta sama częstotliwość, nie dłużej niż 2,75 minuty.

Kiedy statek nadaje pośrednie alarmowanie (MAYDAY RELAY)

Pośrednie alarmowanie oznacza, że stacja, która nie jest w niebezpieczeństwie, przekazuje alarm w imieniu jednostki zagrożonej. Podstawowa przesłanka jest jedna i to ją egzamin sprawdza najczęściej: jednostka w niebezpieczeństwie sama nie jest w stanie nadać alarmu. Może na przykład stracić zasilanie albo radio, może też tonąć tak szybko, że nikt na pokładzie nie zdąży obsłużyć radiotelefonu.

Materiały szkoleniowe wymieniają też inne sytuacje, w których operator statku powinien przekazać alarm dalej:

• odebrał alarm w niebezpieczeństwie, którego nie potwierdziła stacja nadbrzeżna;
• widzi sygnały wzywania pomocy, na które nikt nie zareagował;
• jednostka w niebezpieczeństwie poprosiła o przekazanie alarmu.

Z tej listy wynikają oceny odpowiedzi w pytaniu „kiedy statek może nadać pośrednie alarmowanie”:

• „gdy jednostka zagrożona sama nie jest w stanie nadać alarmu” - poprawne, to jest podstawowa przesłanka;
• „tylko na prośbę stacji zagrożonej” - błędne przez słowo „tylko”. Prośba jest jedną z możliwych przesłanek, ale operator działa także z własnej inicjatywy;
• „tylko na polecenie RCC” - błędne. Operator nie potrzebuje polecenia RCC ani stacji nadbrzeżnej. Decyzję podejmuje sam, gdy zachodzą opisane wyżej przesłanki.

Na egzaminie słowo „tylko” w odpowiedzi o przesłankach pośredniego alarmowania powinno od razu zapalić czerwoną lampkę.

Sygnał MAYDAY RELAY - trzy razy

Radiotelefoniczne zawiadomienie o niebezpieczeństwie nadawane przez stację, która sama w nim nie jest, poprzedza się sygnałem MAYDAY RELAY wymówionym trzy razy:

MAYDAY RELAY MAYDAY RELAY MAYDAY RELAY

Ten sygnał od pierwszych sekund mówi słuchaczom, że stacja nadająca przekazuje cudzy alarm, a nie wzywa pomocy dla siebie. Dla ratowników to zasadnicza różnica: statek pośredniczący jest sprawny i może pomóc, a potrzebującym pomocy jest ktoś inny.

W pytaniu o ten sygnał występują dwie pułapki:

• MAYDAY MAYDAY MAYDAY - otwiera wezwanie stacji, która sama jest w niebezpieczeństwie. Gdyby użył go statek pośredniczący, wprowadziłby wszystkich w błąd co do tego, kto jest zagrożony.
• pojedyncze MAYDAY - występuje wewnątrz łączności (w dalszej korespondencji i w potwierdzeniu odbioru), a nie jako sygnał otwierający przekazanie cudzego alarmu.

VHF: statek nie retransmituje alarmu DSC, tylko pośredniczy

Ta część wymaga szczególnej uwagi, bo dwa pytania egzaminacyjne wyglądają na pierwszy rzut oka na sprzeczne. Warto nauczyć się każdego z nich osobno i dokładnie czytać, o co pytają.

Pytanie o retransmisję odebranego alarmu DSC - „nie wolno”

W paśmie VHF stacja statkowa, która odebrała alarm DSC, nie może retransmitować go dalej jako pośredniego alarmowania DSC na kanale 70. Materiały szkoleniowe przedstawiają ten zakaz jako bezwarunkowy:

• prośba jednostki w niebezpieczeństwie nie tworzy wyjątku;
• RCC również nie może upoważnić statku do takiej retransmisji.

Zamiast ponownego alarmu DSC statek powiadamia brzeg (stację nadbrzeżną lub RCC) głosem na kanale 16, w ramach pośrednictwa w niebezpieczeństwie.

Uwaga na pułapkę w odpowiedzi „tylko na prośbę RCC”. Z RCC albo stacją nadbrzeżną statek może uzgodnić coś innego: potwierdzenie DSC, które zatrzymuje automatyczne powtarzanie alarmu (patrz wyżej, ścieżka szczególna potwierdzenia przez statek). Potwierdzenie i pośrednie alarmowanie to dwie różne procedury. Uzgodnienie z RCC dotyczy potwierdzenia, a nie retransmisji alarmu.

Poprawna odpowiedź na pytanie, kiedy statek w VHF może nadać pośrednie alarmowanie DSC po odbiorze alarmu DSC: nie wolno mu tego zrobić.

Pytanie o adresowanie pośrednictwa - „do wszystkich statków lub wybranej stacji”

Drugie pytanie nie dotyczy tego, czy statek może retransmitować odebrany alarm DSC, tylko tego, do kogo kieruje się korespondencję typu pośrednictwo w niebezpieczeństwie nadawaną przez statek w VHF. Odpowiedź poprawna to: do wszystkich statków albo do wybranej stacji. W praktyce wybraną stacją jest najczęściej właściwa stacja nadbrzeżna, zwłaszcza wtedy, gdy nie prowadzi ona nasłuchu radiotelefonicznego na kanale 16.

Oceny pozostałych odpowiedzi:

• „do właściwej stacji nadbrzeżnej” - niepełne, a więc błędne. To tylko jeden z dwóch wariantów, a odpowiedź pomija adresowanie do wszystkich statków;
• „do wszystkich stacji nadbrzeżnych” - błędne. Takiego zbiorczego adresu nie przewiduje się. Możliwe adresy to wszystkie statki albo jedna, konkretna stacja.

Jak pogodzić te dwa pytania na egzaminie

Na egzamin wystarczy zapamiętać dwie oddzielne odpowiedzi i rozpoznawać je po treści pytania:

• pytanie mówi o pośrednim alarmowaniu DSC po odbiorze alarmu DSC przez statek w VHF - odpowiedź: nie wolno (bez wyjątków, także na prośbę jednostki zagrożonej czy RCC); brzeg powiadamiasz głosem na kanale 16;
• pytanie mówi o nadaniu korespondencji typu pośrednictwo w niebezpieczeństwie przez statek w VHF i podaje warianty adresatów - odpowiedź: do wszystkich statków lub wybranej stacji.

Po pośrednim alarmowaniu DSC od stacji nadbrzeżnej - statek odpowiada głosem

Pośrednie alarmowanie może też przyjść z brzegu: stacja nadbrzeżna przekazuje alarm DSC do statków w rejonie. Operator stacji statkowej, który je odebrał, potwierdza odbiór radiotelefonią. Potwierdzenie nadaje na częstotliwości używanej do korespondencji w niebezpieczeństwie i dla bezpieczeństwa w danym paśmie - w VHF jest to kanał 16 - i stosuje się do instrukcji wydanych przez stację nadbrzeżną.

Dwie pozostałe odpowiedzi w tym pytaniu są błędne:

• natychmiastowe potwierdzenie przez DSC - potwierdzenia DSC są zasadniczo domeną stacji nadbrzeżnych. Statek, który odpowiedziałby cyfrowo, mógłby niepotrzebnie zająć kanał 70 i utrudnić stacji nadbrzeżnej koordynację akcji;
• sam wpis do dziennika radiowego - zapis w dzienniku to obowiązek dodatkowy, ale nie zastępuje reakcji. Procedura wymaga potwierdzenia radiotelefonicznego.

Nie myl tego pytania z pytaniem o potwierdzenie alarmu DSC, który statek odebrał bezpośrednio od jednostki w niebezpieczeństwie. Tam poprawna jest odpowiedź „radiotelefonią lub DSC”, bo ścieżka DSC (po uzgodnieniu z RCC lub stacją nadbrzeżną) służy zatrzymaniu automatycznych powtórzeń alarmu. Gdy alarm przekazuje stacja nadbrzeżna, statek odpowiada radiotelefonią.

Jak czytać pytania z tego tematu

Pytania z tego leafa różnią się zwykle jednym elementem treści. Zanim wybierzesz odpowiedź, ustal:

1. Kto działa? Stacja nadbrzeżna potwierdza alarm DSC tylko przez DSC. Statek potwierdza radiotelefonią lub DSC (DSC tylko po uzgodnieniu z RCC lub stacją nadbrzeżną).
2. Czego dotyczy potwierdzenie? Zawiadomienie głosowe z kanału 16 potwierdzasz na kanale 16. Pośrednie alarmowanie DSC nadane przez brzeg statek potwierdza radiotelefonią.
3. Czy pytanie dotyczy czasu? Stacja nadbrzeżna: ręcznie, na tej samej częstotliwości, nie później niż po 2,75 minuty.
4. Czy pytanie dotyczy cudzego alarmu? Przesłanka: jednostka zagrożona sama nie może nadać alarmu. Sygnał w fonii: MAYDAY RELAY trzy razy.
5. Czy pada słowo „tylko”? W pytaniu o przesłanki pośredniego alarmowania odpowiedzi z „tylko” są niepełne. Nie traktuj tego jednak jako reguły ogólnej: w pytaniu o potwierdzenie alarmu DSC przez stację nadbrzeżną poprawna jest właśnie odpowiedź „tylko DSC”.
6. Retransmisja alarmu DSC czy adres pośrednictwa? Retransmisja odebranego alarmu DSC przez statek w VHF - nie wolno. Adres pośrednictwa - wszystkie statki lub wybrana stacja.

Co zapamiętać

• Zawiadomienie o niebezpieczeństwie odebrane na kanale 16 potwierdzasz radiotelefonicznie na kanale 16. Kanał 13 służy łączności mostek-mostek, a kanał 26 korespondencji publicznej ze stacjami nadbrzeżnymi.
• Stacja nadbrzeżna potwierdza alarm DSC tylko przez DSC, bo tylko cyfrowe potwierdzenie zatrzymuje automatyczne powtórzenia alarmu.
• Statek w VHF może potwierdzić alarm DSC radiotelefonią lub DSC. Zwykle robi to głosem na kanale 16, a przez DSC tylko po uzgodnieniu z RCC lub stacją nadbrzeżną, żeby przerwać powtarzanie alarmu.
• Stacja nadbrzeżna potwierdza wywołanie w niebezpieczeństwie w VHF ręcznie, na tej samej częstotliwości i z opóźnieniem nie większym niż 2,75 minuty (2 min 45 s). To górna granica, a nie minimalny czas oczekiwania.
• Statek nadaje pośrednie alarmowanie przede wszystkim wtedy, gdy jednostka zagrożona sama nie może nadać alarmu. Nie potrzebuje do tego prośby jednostki zagrożonej ani polecenia RCC.
• Fonia stacji, która sama nie jest w niebezpieczeństwie, zaczyna się od MAYDAY RELAY wymówionego trzy razy. MAYDAY x3 oznacza własne niebezpieczeństwo, a pojedyncze MAYDAY nie otwiera przekazania cudzego alarmu.
• W VHF statek nie retransmituje odebranego alarmu DSC na kanale 70 - ani na prośbę jednostki zagrożonej, ani na prośbę RCC. Brzeg powiadamia głosem na kanale 16.
• Pośrednictwo w niebezpieczeństwie nadawane przez statek w VHF kieruje się do wszystkich statków lub do wybranej stacji, a nie „tylko do stacji nadbrzeżnej” ani „do wszystkich stacji nadbrzeżnych”.
• Pośrednie alarmowanie DSC nadane przez stację nadbrzeżną statek potwierdza radiotelefonią, a nie przez DSC. Sam wpis do dziennika nie wystarcza.